13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตรปี 2563 เรื่องที่13 สารวัตรเกษตรอาสา กลไกขับเคลื่อนงานพระราชบัญญัติในระดับพื้นที่

ปัญหาการเร่ขายปัจจัยการผลิตทางการเกษตรตามหมู่บ้านในภาคตะวันออกเฉียงเหนือตอนบน ทำให้เกษตรกรถูกหลอกลวง ได้รับสินค้าที่ไม่มีคุณภาพ มีผลตอบแทนไม่คุ้มค่าการลงทุน ซึ่งสถิติการจับกุม ผู้กระทำความผิดยังมีน้อยมาก เนื่องจากจำนวนของสารวัตรเกษตรมีไม่เพียงพอ สำนักวิจัยและพัฒนาการ เกษตรเขตที่ 3 และศูนย์เครือข่าย 8 แห่ง จึงได้แก้ไขปัญหาโดยจัดทำโครงการสารวัตรเกษตรอาสา ในปี 2560 – 2562 เพื่อสร้างเครือข่ายภาคประชาชน เฝ้าระวัง แจ้งเบาะแส ป้องกันและปราบปรามการกระทำความผิดตามพระราชบัญญัติปุ๋ย พ.ศ. 2518 และฉบับแก้ไข พระราชบัญญัติวัตถุอันตราย พ.ศ. 2535 และ ฉบับแก้ไข พระราชบัญญัติพันธุ์พืช พ.ศ. 2518 และฉบับแก้ไข รวมถึงเผยแพร่ความรู้ในการเลือกซื้อปัจจัย การผลิตทางการเกษตรที่มีคุณภาพตามมาตรฐาน

ขั้นตอนดำเนินงานประกอบด้วย การศึกษาและวิเคราะห์ สถานการณ์ในพื้นที่ การพัฒนากลุ่มบุคคลเป้าหมาย ประสานงานผู้ที่เกี่ยวข้อง จัดฝึกอบรม ขับเคลื่อนและ ติดตามประเมินผล

ผลการดำเนินงาน พบว่า ได้สร้างสารวัตรเกษตรอาสาใน 11 จังหวัด จำนวน 29 กลุ่ม เครือข่าย รวม 1,513 คน เพื่อช่วยเหลืองานของสารวัตรเกษตรและถ่ายทอดความรู้สู่เกษตรกรกว่า 75,650 คน ทำให้ซื้อปัจจัยการผลิตได้ถูกต้อง ไม่ซื้อจากการเร่ขาย มีการแจ้งเบาะแสการกระทำความผิดและการเร่ ขาย ปุ๋ย วัตถุอันตราย และพันธุ์พืชตามหมู่บ้าน จำนวน 20 ครั้ง สามารถนำผู้กระทำความผิดมาลงโทษ และพื้นที่ร้อยละ 82 ไม่พบการเร่ขาย เปรียบเทียบกับก่อนมีโครงการซึ่งมีการร้องเรียนว่ามีการเร่ขายอยู่เป็น ประจำแทบทุกพื้นที่ ปีละ 1-3 ครั้ง เกิดการพัฒนาต่อยอดเป็นศูนย์เรียนรู้ด้านกฎหมายประจำหมู่บ้าน โดย ความร่วมมือของผู้นำชุมชนและผู้ที่เกี่ยวข้อง จึงเป็นต้นแบบให้กรมวิชาการเกษตรนำไปขยายผลทั่วประเทศ

วิจัยและส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่” เวทีการร่วมพัฒนาของนักวิจัย+นักส่งเสริม+เกษตรกรและผุ้มีส่วนได้เสีย

“วิจัยและส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่” เวทีการร่วมพัฒนาของนักวิจัย+นักส่งเสริม+เกษตรกรและผุ้มีส่วนได้เสีย

ในโอกาสที่กรมวิชาการเกษตรและกรมส่งเสริมการเกษตรลงนามความร่วมมือกัน และยกงาน “วิจัยและส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่” มาเป็นเวทีความร่วมมือการทำงานร่วมกัน วันนี้จึงขอนำเรื่องนี้มาคุยพอสังเขป เป็นแนวคิดส่วนตัวของผมถือว่ามาจากฝ่ายกรมวิชาการเกษตรก็แล้วกัน

‘เกรินนำ”
ยุคแรกๆ ของการพัฒนาการปลูกพืชของประเทศไทย ภายใต้หน้าที่ของกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ พอจำแนกกรมที่มีบทบาทหลักในการนำพาการผลิตพืชของประเทศ ตามภารกิจได้ 2 กลุ่ม คือ กรมวิชาการเกษตร รับผิดชอบหลักด้านการค้นคว้าวิจัยเทคโนโลยีทางการผลิตพืช และกรมที่รับผิดชอบเรื่องการส่งเสริมการผลิตพืชของเกษตรกร โดยจะนำผลการวิจัยของกรมวิชาการเกษตรไปถ่ายทอดให้เกษตรกร เช่น กรมส่งเสริมการเกษตร และ กรมส่งเสริมสหกรณ์ เป็นต้น

ช่วงต้นทศวรรษของ พ.ศ. 2520 ได้มีการกล่าวถึงกันมากว่า ผลงานวิจัยไม่เป็นที่ยอมรับของเกษตรกร บ้างกล่าวว่า เพราะเกิดจากช่องว่างระหว่างนักวิจัยในศูนย์สถานี กับ เกษตรกรที่อยู่ตามชนบท จนมีการพูดกันติดปากว่า
“เพราะเป็นหลวงถึงจะทาได้ เกษตรกรธรรมดาๆทำไม่ได้หรอก”
หมายความ ว่าเทคโนโลยีที่นักวิจัยคิดค้นมาแนะนาำเกษตรกรนั้น มีความยาก ซับซ้อน มีขั้นตอนมาก หาวัสดุยาก ต้นทุนสูง การปรับตัวของระบบการวิจัยส่งเสริม จึงเกิดขึ้น

ในปี พ.ศ. 2525กรมวิชาการเกษตร ได้ตั้งหน่วยงานขึ้นมาใหม่ชื่อว่า “สถาบันวิจัยการทาฟาร์ม” ให้มีหน้าที่อยู่ตรงกลางระหว่างศูนย์วิจัย กับ เกษตรกร คือ มีหน้าที่นำผลงานวิจัยจากสถาบัน ศูนย์ สถานี ทำการพัฒนา ทดสอบ ปรับใช้ ให้เหมาะสมกับสภาพของเกษตรกรให้มากที่สุดก่อนที่จะนำไปถ่ายทอดให้กรมส่งเสริม พร้อมกับได้ตั้งหน่วยงานขึ้นในภูมิภาคชื่อ “หน่วยวิจัยและพัฒนาระบบการทำฟาร์ม” มีกลุ่มงาน 3 กลุ่ม คือวิจัยและพัฒนาระบบเกษตรเขตน้าฝน กลุ่มวิจัยและพัฒนาระบบเกษตรเขตชลประทาน และกลุ่มวิจัยสภาพแวดล้อมพืชและนิเวศน์เกษตร
หลังจากนั้น 10 ปี กรมวิชาการเกษตรได้ปรับหน่วยงานอีกครั้ง โดยตั้ง เปลี่ยนโครงสร้างของสถาบันวิจัยการทาฟาร์ม มาตั้งใหม่เป็น สานักวิจัยและพัฒนาการเกษตร พร้อมกับเพิ่มบทบาทหน้าที่อื่นๆ ขึ้นมาดังที่เห็นในปัจจุบัน

แนวคิดที่นักวิจัยและนักส่งเสริมการเกษตรเชิงพื้นที่ควรรับทราบ

  1. ธรรมชาติของผลผลิตพืช
    เมื่ออยู่ในงานวิจัยของศูนย์วิจัย แปลงเกษตรกรก้าวหน้า และแปลงเกษตรกรรายย่อยจะมีความแตกต่างกัน ช่องว่างผลผลิตพืช (Yield Gap) ที่แตกต่างกันนั้น ส่วนหนึ่งเกิดจากความรู้และประสบการณ์ของผู้ผลิต ส่วนหนึ่งเกิดจากลักษณะประจำพันธุ์ของพืชนั้น ส่วนหนึ่งเกิดจากสภาพแวดล้อมดิน น้ำ อากาศ และอีกส่วนหนึ่งเกิดจากการจัดการปัจจัยการผลิตในการผลิตพืช
    การยกระดับผลผลิตของเกษตรกรรายย่อยไม่ให้ห่างจากศูนย์วิจัยมากนัก คือ งานหนึ่งของนักวิจัยและนักส่งเสริมที่ทำงานในไร่นาเกษตรกร ในการนำผลงานวิจัยจากศูนย์วิจัยมาปรับใช้ใหม่เพื่อให้เหมาะสมกับสภาพพื้นที่และเงื่อนไขของเกษตรกร
  2. การวิจัยในไร่นา (On-Farm Research : OFR)
    เพราะมีความแตกต่างระหว่างศูนย์วิจัยและพื้นที่เกษตรกร เทคโนโลยีที่คิดค้นในศูนย์วิจัยจึงจำเป็นต้องมาทำการทดสอบปรับใช้ให้เหมาะสมกับสภาพไร่นาเกษตรกรก่อนแนะนาให้เกษตรกรนำไปใช้ และต้องดำเนินการภายใต้การจัดการของเกษตรกร จึงจะทำให้ผลงานวิจัยหรือเทคโนโลยีนั้นได้รับการยอมรับและนำไปใช้ปฏิบัติได้ง่ายและรวดเร็ว
    การวิจัยในไร่นาเป็นการวิจัยที่ดำเนินการด้วยการร่วมมืออย่างใกล้ชิดกับเกษตรกร และนักส่งเสริม ภายใต้สภาพแวดล้อมและเงื่อนไขของชีวิตจริง การวิจัยจะค้นหาปัจจัยจำกัดในการผลิต และทดสอบศักยภาพในการแก้ไขภายใต้ความเป็นไปได้ทางเศรษฐกิจ สังคม ในไร่นา โดยการวางแผนอาจเป็นการออกแบบและจัดการโดยทีมนักวิจัย หรือ ออกแบบโดยนักวิจัยและจัดการโดยการมีส่วนร่วมของเกษตรกร และนักส่งเสริม หรือร่วมกันออกแบบ และเกษตรกรดำเนินการทดลอง

2.1 หลักการของงานวิจัยในไร่นา
งานวิจัยในไร่นา จะมีลักษณะ 4 ประการที่เป็นข้อพิจารณาในการทำงานวิจัย คือ ตัวเกษตรกร พื้นที่เกษตรกร บทบาทการมีส่วนร่วมของเกษตรกร และสภาพแวดล้อมของเกษตรกร
The Farmer : เกษตรกร จำแนกเกษตรกรที่มีระดับความแตกต่างของการถือครองทรัพยากร ปัจจัยการผลิต และความรู้ความสามารถ ซึ่งมีผลต่อเลือกการใช้เทคโนโลยีที่แตกต่างกัน
The Farmer’s Land : ที่ดินเกษตรกร การทดลองในพื้นที่เกษตรกรที่มีเงื่อนไขสภาพดินที่แตกต่างหลากหลาย ทั้งกายภาพและเคมี ขนาด การจัดการความสม่ำเสมอ ความลาดเท และความอุดมสมบูรณ์ ซึ่งเป็นลักษณะที่แตกต่างกับในศูนย์วิจัย
The Farmer’s Involvement : บทบาทและการร่วมมือของเกษตรกร ถือเป็นส่วนสำคัญของการวิจัยทั้งระดับประสบการณ์ของผู้เข้ามามีส่วนร่วม ทั้งเกษตรกรหัวก้าวหน้าและเกษตรกรทั่วไป
ช่วงเวลาการมีส่วนร่วมตั้งแต่ขั้นตอน การวิเคราะห์ปัญหา กำหนดเทคโนโลยีที่มาทดสอบ ร่วมทดสอบ ร่วมสรุปและประเมินผล และสัดส่วนการมีส่วนร่วมในขั้นตอนต่างๆ ระหว่างนักวิจัย และ เกษตรกร และนักส่งเสริม เช่น ในขั้นตอนการวิเคราะห์ปัญหา 50:50 ขั้นตอนการทดสอบ 50:50 ขั้นตอนขยายการผลิต 20:80 นอกจากนั้นควรพิจารณาประเด็นบทบาท ในด้านการวางแผน และการปฏิบัติ
The Farmer’s Environment : สภาพแวดล้อมของเกษตรกร ได้แก่ กายภาพ ชีวภาพ เศรษฐกิจ สังคม วัฒนธรรม โครงสร้างครอบครัว ความเชื่อ ลักษณะการรับเทคโนโลยี ชุมชน และอื่นๆ

2.2 ประเภทของงานวิจัยในไร่นาเกษตรกร
Experimental OFR เป็นขั้นตอนแรกของการพัฒนาเทคโนโลยีหรือนำเทคโนโลยีจากศูนย์วิจัยมาใช้ในการแก้ปัญหาในพื้นที่เกษตรกร โดยมีลำดับของการดำเนินงานคือ
-นักวิจัยจัดการ (researcher-managed trials)
-นักวิจัยและเกษตรกรร่วมกันจัดการ (researcher/farmer-managed trials)
-เกษตรกรจัดการ (farmer-managed trials)
กระบวนการนี้จะเกี่ยวข้องกับเงื่อนไขต่างๆในการผลิตพืช คือเงื่อนไขเชิงชีวภาพจะลดลงไปพร้อมกับบทบาทของนักวิจัย ขณะที่เงื่อนไขทางเศรษฐกิจสังคมและบทบาทเกษตรกรจะมีมากขึ้นตามลาดับ ความเหมาะสมของเทคโนโลยีในขั้นตอนนี้ยังเน้นในด้านการวัดผลทางชีวภาพและเทคนิค Developmental OFR เป็นกระบวนการวิจัยต่อจากการทดลองหาเทคโนโลยีที่เหมาะสม เป็นการวิจัยที่จะนำไปสู่การนำไปปฏิบัติจริงที่เหมาะสมกับระบบการทำฟาร์มของเกษตรกร เน้นการมีส่วนร่วมของนักวิจัย นักส่งเสริม และเกษตรกร นำไปสู่การขยายการผลิต การวัดผลเทคโนโลยีในขั้นตอนนี้เน้นที่การยอมรับของเกษตรกร

ติดตามต่อในตอนที่ 2
ธัชธาวินท์ สะรุโณ
………………………….
อ้างอิง
International Center for Agricultural Research in the Dry Areas Central & West Asia and North Africa (2014) : Where Wheat Improvement Matters
http://www.fao.org/wairdocs/ilri/x5545e/x5545e08.htm
http://www.fao.org/wairdocs/ilri/x5545e/x5545e08.htm

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี 2563 เรื่องที่ 11 การจัดการสารเคมีในผักผลไม้เพื่อการส่งออกไปประเทศญี่ปุ่น

การพัฒนาระบบการควบคุมความปลอดภัยของสินค้าพืช ตามเงื่อนไขโครงการการจัดการสารเคมีในผักผลไม้เพื่อการส่งออกไปประเทศญี่ปุ่น

การศึกษานี้เพื่อพัฒนาระบบการควบคุมความปลอดภัยของสินค้าพืชภายใต้โครงการการจัดการ สารเคมีในผักผลไม้เพื่อการส่งออกไปประเทศญี่ปุ่น เพื่อสร้างความเชื่อมั่นแก่ประเทศคู่ค้าเกี่ยวกับ การควบคุม กำกับ ดูแลผู้ส่งออกและเกษตรกรเครือข่ายให้มีความเข้มงวดและมีประสิทธิภาพยิ่งขึ้น

มีการดำเนินการ 5 ขั้นตอน ได้แก่ 1) ศึกษาข้อมูลและสภาพปัญหา 2) การพัฒนาระบบการควบคุมความ ปลอดภัย 3) การประชาสัมพันธ์และชี้แจงแนวทางการตรวจประเมินแก่ผู้ที่เกี่ยวข้องทราบ 4) น าระบบการ ควบคุมความปลอดภัยไปประยุกต์ใช้ในโครงการฯ 5) การติดตามและประเมินผลการดำนินงาน

ผลการดำเนินการ พบว่า ระบบการควบคุมความปลอดภัยของสินค้าพืชที่พัฒนาขึ้น ครอบคลุมตาม หลักเกณฑ์เงื่อนไขของโครงการฯ โดยเพิ่มมาตรการตรวจประเมินผู้ส่งออก เกษตรกรเครือข่าย การสุ่มเก็บ ตัวอย่างเพื่อทดสอบและการเข้าตรวจติดตามในกรณีต่างๆ ซึ่งสามารถวัดได้จากการยอมรับจากกระทรวง สาธารณสุข แรงงานและสวัสดิการญี่ปุ่นที่เข้าตรวจประเมินโครงการฯ และอนุมัติขึ้นทะเบียนผู้ส่งออกราย ใหม่ให้ประเทศไทยจ านวน 6 ราย จากการวิเคราะห์ข้อมูลด้านการส่งออกด้านความเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจ การส่งออก พบว่าการส่งออกภายใต้โครงการฯ จะช่วยลดมูลค่าที่สูญเสียจากการต่อรองของผู้น าเข้าและ การกักตรวจที่ด่านน าเข้าประเทศญี่ปุ่น คิดเป็นมูลค่าประมาณ 1,200-1,400 ล้านบาทต่อปี ช่วยเพิ่ม ขีดความสามารถในการแข่งขันของผู้ส่งออกไทยในตลาดส่งออกประเทศญี่ปุ่น และยังส่งผลต่อเนื่องไปยัง เกษตรกรเครือข่ายกว่า 1,185 ราย ให้มีอาชีพและรายได้ที่มั่นคงยิ่งขึ้น

ผลการประเมินความพึงพอใจผู้ส่งออกต่อโครงการฯ ในหัวข้อความเป็นประโยชน์ต่อธุรกิจส่งออก มีผู้ส่งออกภายใต้โครงการฯที่ยังดำเนินธุรกิจส่งออก จำนวน 32 ราย .ในจำนวนนี้มีผู้ตอบแบบประเมินความ พึงพอใจจำนวน 26 ราย คิดเป็นร้อยละ 81.25 ของผู้ส่งออกทั้งหมดและมีความพึงพอใจที่ระดับเฉลี่ย ร้อยละ 92.80 หัวข้อที่ได้รับความพึงพอใจมากที่สุดคือความคุ้มค่าจากการเข้าร่วมโครงการฯ การอำนวย ความสะดวกในการส่งออกและหัวข้อความเสมอภาคในการให้บริการเหมือนกันทุกรายโดยไม่เลือกปฏิบัติ มีความพึงพอใจที่ระดับเฉลี่ยร้อยละ 95.4 รองลงมาเป็นหัวข้อประโยชน์ที่ได้รับจากโครงการฯในภาพรวม และหัวข้อความซื่อสัตย์ สุจริตในการปฏิบัติหน้าที่ มีความพึงพอใจที่ระดับเฉลี่ยร้อยละ 94.6 และหัวข้อการมี ประโยชน์ต่อการส่งออก ตรงตามความต้องการของผู้ส่งออกมีความพึงพอใจที่ระดับเฉลี่ยร้อยละ 93.8 ตามลำดับ

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี2563 เรื่องที่ 10 ห้องปฎิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยเคมี

ผลงาน เรื่อง การควบคุมคุณภาพห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยเคมี ด้วยการทดสอบความช้านาญตามมาตรฐาน ISO/IEC 17043 : 2010

กองวิจัยพัฒนาปัจจัยการผลิตทางการเกษตร (กปผ.) ได้ปรับเปลี่ยนภารกิจ จากให้บริการตรวจ วิเคราะห์สู่การกำกับดูแลห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ย ตามมติคณะรัฐมนตรีที่เห็นชอบให้ถ่ายโอนภารกิจด้าน การวิเคราะห์ให้กับห้องปฏิบัติการภาคเอกชน การทดสอบความชำนาญเป็นเครื่องมือสำคัญที่ใช้ในการควบคุม มาตรฐานห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยเคมีของประเทศไทยให้มีมาตรฐานเดียวกัน

โดยเริ่มดำเนินการจัดการ ทดสอบความชำนาญตามมาตรฐานสากล ISO/IEC 17043: 2010 ตั้งแต่ปี พ.ศ. 2550 มีห้องปฏิบัติการเข้าร่วม การทดสอบความชำนาญ เพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง จาก 19 ห้องปฏิบัติการในปี พ.ศ.2550 จนในปี 2562 มีจำนวน ทั้งสิ้น 54 ห้องปฏิบัติการ ผลการทดสอบความชำนาญ พบว่า ห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยเคมีของประเทศไทย มีคุณภาพเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง โดยผลการวิเคราะห์ เป็นที่ยอมรับ ร้อยละ 77–96 ในการทดสอบแอมโมเนียม ไนโตรเจน ร้อยละ 65–97 ในการทดสอบไนโตรเจนทั้งหมด ร้อยละ 70–100 ในการทดสอบฟอสฟอรัสทั้งหมด (P2O5) ร้อยละ 53–92 ในการทดสอบโพแทสเซียมที่ละลายน้ำ (K2O) ร้อยละ 80–97 ในการทดสอบความเป็น กรด-ด่าง ร้อยละ 45–87 ในการทดสอบแคลเซียมออกไซด์ ร้อยละ 62–92 ในการทดสอบแมกนีเซียมออกไซด์ และร้อยละ 51– 88 ในการทดสอบกำมะถันทั้งหมดในปุ๋ยเคมี

กรมวิชาการเกษตรได้ยื่นขอการรับรอง ความสามารถการจัดการทดสอบความชำนาญจากกรมวิทยาศาสตร์บริการ ในเดือนมกราคม พ.ศ. 2561 และ ได้รับการรับรองในเดือนมกราคม พ.ศ. 2562 ซึ่งเป็นเพียงหน่วยงานเดียวที่ได้รับการรับรองความสามารถการ จัดการทดสอบความชำนาญวิเคราะห์ปุ๋ยเคมีของประเทศไทย ตลอดจนมีการพัฒนาอย่างต่อเนื่องเพื่อให้สะดวก และมีประสิทธิภาพมากขึ้น เมื่อกรมวิชาการเกษตร ได้รับการรับรองความสามารถในการเป็นผู้จัดสำหรับ การทดสอบความชำนาญ ทำให้สามารถควบคุมมาตรฐานและพัฒนาความสามารถในการวิเคราะห์ปุ๋ย ในประเทศ ไทยให้เป็นมาตรฐานเดียวกันทั้งห้องปฏิบัติการกรมวิชาการเกษตรในส่วนกลางและส่วนภูมิภาค และภาคเอกชน ส่งผลให้มีห้องปฏิบัติการวิเคราะห์ปุ๋ยรับถ่ายโอนภารกิจแทนกรมวิชาการเกษตรเพิ่มขึ้น เป็นการเพิ่มจำนวนการ ให้บริการจาก 7,450 ตัวอย่าง เป็น 15,300 ตัวอย่างต่อปี และเป็นการลดปริมาณการวิเคราะห์ปุ๋ยของ ห้องปฏิบัติการส่วนกลางของกรมวิชาการเกษตร จาก 11,546 ตัวอย่าง ในปี งบประมาณ 2561 เหลือ 8,347 ตัวอย่าง ในปีงบประมาณ 2562 ซึ่งบรรลุตามวัตถุประสงค์การถ่ายโอนภารกิจตามประกาศกรมวิชาการเกษตร

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตรปี 2563 เรื่องที่9 ถั่วลิสงเมล็ดปานกลางพันธุ์ขอนแก่น 9 เพื่ออุตสาหกรรมอาหาร

ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 ได้จากคู่ผสมระหว่างพันธุ์ KKFC4000-1 (พันธุ์แม่) กับพันธุ์ไทนาน 9 (พันธุ์พ่อ) ในปี 2540 คัดเลือกสายพันธุ์ชั่วที่ 2-6 ระหว่างปี 2542-2544 ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่ขอนแก่น และ แปลงทดลองห้วยหลวง จังหวัดอุดรธานี ประเมินผลผลิตตามขั้นตอนการปรับปรุงพันธุ์ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่ และศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรของกรมวิชาการเกษตร ระหว่างปี 2545-2552 และในไร่เกษตรกร จังหวัดต่างๆ ระหว่างปี 2554-2560 รวมจ านวน 54 แปลงทดลอง

พบว่า พันธุ์ขอนแก่น 9 ให้ผลผลิต ฝักแห้ง 264 กิโลกรัมต่อไร่ สูงกว่าพันธุ์ขอนแก่น 5 และพันธุ์ไทนาน 9 ร้อยละ 6 และ 7 ตามลำดับ ขนาดเมล็ดโต น้ าหนัก 52.8 กรัมต่อ 100 เมล็ด มากกว่าพันธุ์ไทนาน 9 และพันธุ์ขอนแก่น 5 ร้อยละ 19 และ 9 ตามลำดับ ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 ลักษณะทรงต้นตรง เยื่อหุ้มเมล็ดสีชมพู เปอร์เซ็นต์กะเทาะ 67.0 เปอร์เซ็นต์ ปริมาณโปรตีนและไขมัน 32.7 และ 46.5 เปอร์เซ็นต์ ตามลำดับ ถั่วลิสงพันธุ์ขอนแก่น 9 มีการนำไปใช้ประโยชน์ให้โครงการพืชไร่หลังนาร่วมกับกรมการข้าว กลุ่มวิสาหกิจชุมชน ทุ่งกุลา สมาร์ทฟาร์ม ร่วมกับมหาวิทยาลัยเทคโนโลยีราชมงคลอีสาน วิทยาเขตร้อยเอ็ด รวมทั้งขยายผลสู่ เกษตรกรเครือข่ายในโครงการโรงเรียนถั่วลิสงของบริษัท แม่รวย จำกัด ผู้ผลิตสินค้าแปรรูปถั่วลิสง ภายใต้ชื่อการค้า “โก๋แก่” ในพื้นที่ส่งเสริมของบริษัท ได้แก่ จังหวัดสกลนคร กาฬสินธุ์ และนครพนม รวมถึงศูนย์เรียนรู้การเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตสินค้าเกษตร (ศพก.) อำเภอบ้านไผ่ ส่งเสริมร่วมกับ เทคโนโลยีเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตถั่วลิสง โดยในปี 2564 มีแผนการขยายผลให้เกษตรกรเครือข่าย ปลูกมากกว่า 800 ไร่

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตรปี 2563 เรื่องที่8 มันสำปะหลังอายุเก็บเกี่ยวสั้นพันธุ์ระยอง 15

มันสำปะหลังอายุเก็บเกี่ยวสั้นพันธุ์ระยอง 15 ได้จากการผสมเปิดของมันสำปะหลังพันธุ์ เกษตรศาสตร์ 50 ซึ่งเป็นพันธุ์แม่ที่ให้ผลผลิตสูงและปรับตัวได้ดีกับสภาพแวดล้อม ที่ศูนย์วิจัยพืชไร่ระยอง

มีวัตถุประสงค์เพื่อคัดเลือกพันธุ์มันสำปะหลังที่อายุเก็บเกี่ยวสั้นไม่เกิน 8 เดือน และให้ผลผลิตแป้งสูงกว่า พันธุ์ระยอง 5 ระยอง 7 และระยอง 72 ไม่น้อยกว่าร้อยละ 10

ทำการศึกษาวิจัยตั้งแต่ปี 2545-2558 จำนวน 40 แปลงทดลอง ในพื้นที่ปลูกมันสำปะหลัง 17 จังหวัด พบว่า มันสำปะหลังพันธุ์ระยอง 15 เก็บ เกี่ยวที่อายุ 8 เดือน ให้ผลผลิตหัวสดสูงเฉลี่ย 4,632 กิโลกรัมต่อไร่ สูงกว่าพันธุ์ระยอง 5 ระยอง 7 ระยอง 72 และเกษตรศาสตร์ 50 คิดเป็นร้อยละ 10 18 5 และ 4 ตามลำดับ และพันธุ์ระยอง 15 มีเปอร์เซ็นต์แป้ง สูงเฉลี่ย 29.2 เปอร์เซ็นต์ สูงกว่าพันธุ์ระยอง 5 ระยอง 7 และระยอง 72 คิดเป็นร้อยละ 4 1 และ 5 ตามลำดับ พันธุ์ระยอง 15 ให้ผลผลิตแป้งสูงเฉลี่ย 1,355 กิโลกรัมต่อไร่ ซึ่งสูงกว่าพันธุ์ระยอง 5 ระยอง 7 ระยอง 72 และเกษตรศาสตร์ 50 คิดเป็นร้อยละ 13 18 10 และ 2 ตามลำดับ จากการสำรวจการเข้า ทำลายของแมลงศัตรูมันสำปะหลัง ภายใต้สภาพไร่ในช่วงฤดูแล้ง พบว่า มันสำปะหลังพันธุ์ระยอง 15 มี การเข้าทำลายของไรแดงน้อยกว่าพันธุ์ระยอง 5 ระยอง 7 และระยอง 72 และทุกพันธุ์มีการเข้าทำลายของ เพลี้ยแป้งและแมลงหวี่ขาวเล็กน้อย มันสำปะหลังพันธุ์ระยอง 15 เป็นพันธุ์อายุเก็บเกี่ยวสั้น ปลูกได้ 3 รอบ ต่อ 2 ปี หากสามารถปลูกมันสำปะหลังพันธุ์ระยอง 15 ทดแทน 25 เปอร์เซ็นต์ของพื้นที่ปลูกมันสำปะหลัง ทั้งประเทศ คาดว่าจะเพิ่มรายได้ให้กับเกษตรกรถึง 814 – 4,882 ล้านบาทต่อปี

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี 2563 เรื่องที่ 8 ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมพันธุ์นครสวรรค์ 5

ศูนย์วิจัยพืชไร่นครสวรรค์ วิจัยและพัฒนาพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมเพื่อให้ได้พันธุ์ใหม่ที่มี ศักยภาพ ให้ผลผลิตสูง ทนทานแล้ง และต้านทานโรคทางใบที่สำคัญ มีอายุเก็บเกี่ยวสั้นเหมาะสมกับฤดู ปลูกและระบบปลูกพืช โดยเฉพาะการปลูกในนาหลังเก็บเกี่ยวข้าว

จากการประเมินผลผลิตตามขั้นตอน การปรับปรุงพันธุ์ในแหล่งปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ที่สำคัญของประเทศไทย พบว่า

ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ ลูกผสมพันธุ์นครสวรรค์ 5 ให้ผลผลิต 1,176 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าพันธุ์นครสวรรค์ 3 ร้อยละ 10 (เฉลี่ยจาก 64 แปลงทดลอง) ในสภาพขาดน้ำระยะออกดอกเป็นเวลา 1 เดือน ให้ผลผลิต 749 กิโลกรัม ต่อไร่ สูงกว่าพันธุ์นครสวรรค์ 3 ที่ให้ผลผลิต 589 กิโลกรัมต่อไร่ ร้อยละ 27

มีความต้านทานโรคใบไหม้ แผลใหญ่ และโรคราสนิม ต้านทานปานกลางต่อโรคราน้ำค้าง และโรคใบด่างที่เกิดจากเชื้อ Maize dwarf mosaic virus (SCMV-MDB) ฝักแห้งเร็ว หรือมีความชื้นขณะเก็บเกี่ยวน้อยกว่าพันธุ์อื่นๆ ในขณะที่ต้นยังเขียวสด สามารถเก็บเกี่ยวได้เร็วขึ้นที่อายุ 95-100 วัน

ในปี 2562-2563 ขยายผลการใช้ ประโยชน์ไปสู่เกษตรกรและภาคเอกชน ได้แก่ โครงการต้นแบบหมู่บ้านเมล็ดพันธุ์ข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสม เกษตรกรสามารถน ำเมล็ดพันธุ์ไปปลูกครอบคลุมพื้นที่ 121,330 ไร่ ได้ผลผลิต 142,680 ตัน คิดเป็น รายได้ที่เกษตรกรได้รับจากการปลูกข้าวโพดเลี้ยงสัตว์ลูกผสมพันธุ์นครสวรรค์ 5 เป็นเงิน 1,220 ล้านบาท เป็นการช่วยลดต้นทุนการผลิตและเพิ่มขีดความสามารถของเกษตรกรไทย

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี2563 เรื่องที่7 อ้อย

การขยายผลการใช้เครื่องจักรกลขนาดเล็กเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ การผลิตอ้อยและลดการเผาใบอ้อย (สุมาลี โพธิ์ทอง และคณะ)

จังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี และราชบุรี เป็นแหล่งปลูกอ้อยที่สำคัญของภาคกลาง มีพื้นที่ปลูก อ้อย 791,364 623,655 และ 192,255 ไร่ ตามลำดับ รวมพื้นที่ปลูกอ้อยทั้งสิ้น 1,607,274 ไร่ คิดเป็น 50.18 % ของพื้นที่ปลูกอ้อยในเขตภาคกลางซึ่งมีพื้นที่ปลูกรวม 3,203,034 ไร่ (สำนักงานคณะกรรมการ อ้อยและน้ าตาลทราย, 2562 และ สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2562) ปัจจุบันในพื้นที่ภาคกลางมี โรงงานน้ำตาล 20 โรงงาน ตั้งอยู่ในจังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี และราชบุรี จ านวน 13 โรงงาน และมี ความต้องการผลผลิตอ้อยเพิ่มขึ้นอย่างต่อเนื่อง แต่การผลิตอ้อยในเขตภาคกลางยังคงประสบปัญหาผลผลิต ต่ำเนื่องจากการปลูกอ้อยส่วนใหญ่อาศัยน้ำฝนทำให้ผลผลิต มีความแปรปรวนสูงเพราะขึ้นอยู่กับปริมาณ น้ำฝนและการกระจายของฝนในแต่ละปี การบริหารจัดการไร่อ้อยและช่วงปลูกที่เหมาะสมจึงเป็นสิ่งสำคัญ อย่างไรก็ตามเกษตรกรยังพบปัญหาการปลูกอ้อยให้ทันช่วงฤดูปลูกที่เหมาะสม เนื่องจากต้องรอเก็บเกี่ยว อ้อยให้แล้วเสร็จทันโรงงานน้ำตาลปิดหีบ และการเตรียมดินมีหลายขั้นตอนทำให้ใช้เวลานานจึงปลูกอ้อยได้ ล่าช้าไม่ทันเวลา ส่งผลต่อความงอก การเจริญเติบโต และผลผลิตอ้อย ปัญหาที่สำคัญอีกประการ คือ ต้นทุนการผลิตสูง การขาดแคลนแรงงานเก็บเกี่ยว และค่าจ้างแรงงานสูง คิดเป็นสัดส่วนร้อยละ 40 ของ ต้นทุนการผลิตอ้อยทั้งหมดต่อฤดูปลูก เป็นอุปสรรคต่อการขยายพื้นที่ปลูกอ้อยและการเพิ่มผลผลิตต่อ พื้นที่ ทำให้เกษตรกรส่วนใหญ่ใช้วิธีการเผาใบอ้อยก่อนเก็บเกี่ยว เพื่อลดปัญหาด้านแรงงานและสามารถตัด อ้อยได้ทันฤดูเปิดหีบของโรงงานน้ำตาล นอกจากนี้เกษตรกรที่ตัดอ้อยสดยังมีการเผาใบอ้อยหลังการเก็บ เกี่ยวร่วมด้วย เพื่อป้องกันไฟไหม้หลังอ้อยตองอก และสะดวกต่อการเตรียมดิน การเผาอ้อยนอกจากจะทำ ให้อ้อยสูญเสียน้ำหนักและคุณภาพความหวานแล้ว ยังเป็นสาเหตุสำคัญทำให้พื้นที่ปลูกอ้อยเป็นเวลานาน ดินมีความอุดมสมบูรณ์ลดลง โครงสร้างของดินแน่นทึบ และเป็นการทำลายแมลงศัตรูธรรมชาติและ สิ่งแวดล้อม

การขยายผลการใช้เครื่องจักรกลขนาดเล็กเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอ้อยและลดการเผาใบ อ้อย ในพื้นที่ปลูกอ้อยภาคกลาง ดำเนินงานตั้งแต่ ปี 2560-2563 มีวัตถุประสงค์เพื่อเผยแพร่ต้นแบบ เครื่องจักรกลขนาดเล็กที่ได้จากการวิจัยและพัฒนาของศูนย์วิจัยพืชไร่สุพรรณบุรีสู่การใช้ประโยชน์ของ เกษตรกรในพื้นที่ จังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี และราชบุรี ได้แก่ 1) เครื่องมือเตรียมดินปลูกอ้อยแบบลด การไถพรวนสไตรพ์ ทิลเลจ (Stripe tillage) เพื่อลดขั้นตอนการเตรียมดิน ท าให้เกษตรกรสามารถปลูกอ้อย ได้เร็วขึ้น 2) เครื่องสับใบและกลบเศษซากอ้อย สำหรับการจัดการใบและเศษซากอ้อยก่อนการเตรียมดิน 3) เครื่องสางใบอ้อย และ 4) เครื่องสับใบระหว่างแถวอ้อยตอ เพื่อแก้ปัญหาการเผาใบอ้อยก่อนและหลัง การเก็บเกี่ยวอ้อยสด โดยได้จัดทำแปลงต้นแบบเปรียบเทียบกับวิธีของเกษตรกร พบว่า การเตรียมดินปลูก อ้อยแบบลดการไถพรวน สไตรพ์ ทิลเลจ เพิ่มผลผลิตอ้อยได้มากกว่าวิธีเกษตรกร เฉลี่ย 16.48 เปอร์เซ็นต์ เพิ่มผลตอบแทน 876-2,430 บาท/ไร่ ลดต้นทุนได้ 500 บาทต่อไร่ การใช้เครื่องสางใบอ้อย ทำให้การตัดอ้อยสดได้รวดเร็ว อัตราผลตอบแทนเพิ่ม มากกว่า 50 เปอร์เซ็นต์ การใช้เครื่องสับใบ ระหว่างแถวอ้อยตอ ทำให้ผลผลิตอ้อยเพิ่มขึ้น 6-23 เปอร์เซ็นต์ การใช้เครื่องสับใบและกลบเศษซากอ้อย เพิ่มผลผลิต 5-18 เปอร์เซ็นต์ มากกว่าวิธีการเผาใบก่อนการเตรียมดินของเกษตรกร ทำให้พื้นที่การตัด อ้อยสดเพิ่มขึ้นในพื้นที่ปลูกอ้อย จังหวัดกาญจนบุรี สุพรรณบุรี และราชบุรี ส่งผลให้การผลิตอ้อยของไทย และอุตสาหกรรมต่อเนื่อง ช่วยลดการเผาใบอ้อยแบบเป็นมิตรต่อสิ่งแวดล้อม ได้อย่างยั่งยืน

Top 13 DOA research award

13 ผลงานวิจัยดีเด่น กรมวิชาการเกษตร ปี2563 เรื่องที่6 การส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งอย่างยั่งยืนด้วยพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร ในพื้นที่ภาคเหนือ และตะวันออกเฉียงเหนือ

มันฝรั่ง (Solanum tuberosum L.) เป็นพืชอุตสาหกรรมที่สำคัญของเกษตรกรในพื้นที่ ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เฉลี่ย 15,000-25,000 บาทต่อไร่ ส่งผลให้มี เม็ดเงินหมุนเวียนในระบบเกษตรกรไทยมากกว่า 1,270 ล้านบาทต่อปี จังหวัดที่มีการปลูกมันฝรั่งมาก ที่สุด คือ จ. เชียงใหม่ รองลงมาคือ จ. ตาก ลำพูน เชียงราย พะเยา ลำปาง เพชรบูรณ์ หนองคาย สกลนคร เลย และนครพนม (ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่, 2557; อรทัย, 2560) ในปี 2559 มีพื้นที่ เพาะปลูกมันฝรั่งพันธุ์โรงงาน 34,777 ไร่ ให้ผลผลิต 105,988 ตัน ผลผลิตต่อไร่เฉลี่ย 3,048 กก. (สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2559) จึงทำให้อุตสาหกรรมมันฝรั่งแปรรูปของประเทศไทยมีมูลค่า มากกว่า 9,000 ล้านบาทต่อปี โดยการส่งเสริมและลงทุนในอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งแผ่นทอดกรอบใน ประเทศจากภาคเอกชน 3 บริษัท ได้แก่ บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด บริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ ฟู้ดส์ จำกัด และบริษัท ยูนิแชมป์ จำกัด (สมบัติ, 2556) มีความต้องการมันฝรั่งสดสูงถึง 150,000 ตันต่อ ปี เพื่อใช้ในการแปรรูป (สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2557; ชวาลา, 2559) ส่งผลให้เกษตรกรมีความ ต้องการหัวพันธุ์มันฝรั่งที่มีคุณภาพ ปลอดโรค และราคาถูก มากกว่า 10,000 ตันต่อปี

แต่อย่างไรก็ตาม ผลผลิตของหัวพันธุ์มันฝรั่งภายในประเทศมีไม่เพียงพอ กลุ่มเกษตรกรและผู้ประกอบการผลิตได้เพียงร้อย ละ 38 ผู้ประกอบการจึงนำเข้าหัวพันธุ์มันฝรั่งจากต่างประเทศประมาณ 6,500 ตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 62 ทำให้สูญเสียเงินตราต่างประเทศคิดเป็นมูลค่ากว่า 227.5 ล้านบาท (อรทัย, 2562) ทำให้ต้นทุนการ ผลิตสูง เนื่องจากค่าแรงและค่าหัวพันธุ์ที่น าเข้าจากต่างประเทศมีราคาแพง ประกอบกับหัวพันธุ์ที่ เกษตรกรเป็นผู้ผลิต และเก็บไว้ใช้เองไม่มีคุณภาพ มีการติดโรคแบคทีเรีย (Ralstonia solanacearum) ทำให้ได้ผลผลิตต่อไร่ต่ำ พันธุ์ที่เกษตรกรใช้ปลูกเป็นพันธุ์ Atlantic ที่อ่อนแอต่อโรคใบไหม้ (Phytophthora infestans) มีการแพร่ระบาดมากในทุกระยะการปลูก ท าให้ต้นตายก่อนการลงหัว (สุรชาติ และคณะ, 2540)

เพื่อแก้ไขปัญหาที่เป็นข้อจำกัดต่อการขยายตัวของอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งในประเทศ ไทย จึงจำเป็นต้องพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปมัน ฝรั่งอย่างยั่งยืน ด้วยการให้เกษตรกรใช้พันธุ์มันฝรั่งพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร พันธุ์ เชียงใหม่ 1 และเชียงใหม่ 2 ที่ต้านทานต่อโรคใบไหม้ ให้ผลผลิตสูง มีคุณภาพได้มาตรฐานการแปรรูป ร่วมกับการ ส่งเสริมให้เกษตรกร ผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งใช้เอง โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งปลอดโรคของ กรมวิชาการเกษตร ในการผลิตหัวพันธุ์ขยาย (basic seed production: G1) และ หัวพันธุ์รับรอง (certified seed production: G2-G3) ขยายผลถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตสู่เกษตรกร จะเป็น แนวทางให้เกษตรกรได้ใช้หัวพันธุ์ที่ดี ให้ผลผลิตสูง ปลอดจากโรค ราคาถูก ทำให้เกษตรกรมีรายได้ เพิ่มขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นการช่วยลดการนำเข้าหัวพันธุ์จากต่างประเทศ ก่อให้เกิดการพัฒนาด้านการเกษตร ช่วยให้ธุรกิจอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งมีวัตถุดิบเพียงพอในการ ขยายตลาด และเพิ่มศักยภาพการผลิตในอุตสาหกรรมมันฝรั่งของไทยให้แข่งในตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน

ผลวิจัย

งานวิจัยนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ได้ใช้มันฝรั่งพันธุ์ แนะนำของกรมวิชาการเกษตร ซึ่งมีความทนทานต่อโรคใบไหม้ ให้ผลผลิตสูง และได้มาตรฐานการแปร รูป ที่ผลิตจากระบบการผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งปลอดโรคแบบครบวงจร นำไปทดสอบเทคโนโลยีการผลิต มันฝรั่ง ปี 2558-2559 โดยใช้พันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร คือ พันธุ์ เชียงใหม่ 1 และ เชียงใหม่ 2 อัตรา 350 กก./ไร่ เปรียบเทียบกับพันธุ์แอตแลนติก และพันธุ์ FL ในแปลงเกษตรกรจ านวน 63 ราย ทำให้ได้ผลผลิตมันฝรั่งเฉลี่ย 3.6 ตัน/ไร่ สูงกว่าพันธุ์เกษตรกรร้อยละ 14 ได้ขนาดหัวที่ผ่านเกณฑ์ โรงงานเฉลี่ย 3.2 ตัน/ไร่ สูงกว่าเดิมร้อยละ 13 ให้ปริมาณแป้งเฉลี่ย 19.9% ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 23,008 บาท/ไร่ ต่ำกว่าเดิมร้อยละ 3 รายได้เฉลี่ย 39,123 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้นจากเดิมร้อยละ 15 ทำให้มี รายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 16,115 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้นร้อยละ 42 และมีอัตราส่วนผลตอบแทนต่อการลงทุน (BCR) เฉลี่ย 1.8 สูงกว่าเดิมร้อยละ 0.3 ซึ่งเกษตรกรที่ร่วมวิจัยมีความพึงพอใจมากที่สุดต่อการใช้หัว พันธุ์มันฝรั่งพันธุ์แนะนำ และเทคโนโลยีการผลิตของกรมวิชาการเกษตร คิดเป็นร้อยละ 75 และ 54 ตามลำดับ ส่งผลให้มีความต้องการใช้หัวพันธุ์ในปริมาณสูง จึงดำเนินโครงการขยายผลจัดทำแปลง ต้นแบบผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่ง ปี 2561-2562 ในแปลงเกษตรกรจำนวน 16 ราย ได้ผลผลิตหัวพันธุ์ เฉลี่ย 3.2 ตัน/ไร่ มีต้นทุนการผลิตลดลงร้อยละ 26 จาก 30,000 บาท/ไร่ เป็น 23,834 บาท/ไร่ จึง ขยายผลสู่แปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งเชิงพาณิชย์ของเกษตรกร 178 ราย รวม 704 ไร่ จากผลผลิต G1จ านวน 53.84 ตัน ทำให้มีหัวพันธุ์อยู่ในระบบการค้า 171.7 ตัน ใช้เป็นวัตถุดิบส่งโรงงานแปรรูป 2,076 ตัน ทำให้เกษตรกรลดต้นทุนการผลิตลงร้อยละ 58 มีรายได้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 34,110 บาท/ไร่ คิดเป็น มูลค่าทางระบบเศรษฐกิจรวม 255.9 ล้านบาท ทำให้ลดการนำเข้าลงร้อยละ 5 นอกจากนี้เกษตรกร ได้ถ่ายทอดความรู้ผ่านการจัดฝึกอบรม 3,762 ราย และกิจกรรมต่างๆ อันก่อให้เกิดความยั่งยืนใน ธุรกิจอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งในระยะยาว

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี2563

เรื่องที่4 เห็ดเยื่อไผ่

งานวิจัยดีเด่น กรมวิชาการเกษตร ในงานประชุมวิชาการปี 2563 เรื่องที่ 4 การพัฒนาสายพันธุ์และเทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแหสายพันธุ์ไทย
นพวรรณ นิลสุวรรณ อุมาพร เพชรพรรณ นูรีดา สาและ บรรเทา จันทร์พุ่ม จิระ สุวรรณประเสริฐ ธัชธาวินท์ สะรุโณ อภิญญา สุราวุธ ภรณี สว่างศรี สุวลักษณ์ ชัยชูโชติ

เห็ดร่างแห หรือเห็ดเยื่อไผ่ (Dictyophora spp. Synonyme :Phallus) มีชื่อเรียกหลากหลาย ตามลักษณะเด่นที่เห็นทั่วไปของเห็ด เช่น Long net Strinkhorn, bamboo mushroom, Lady mushroom
อานนท์ (2555) ให้ข้อมูลว่าประเทศจีนถือเป็นประเทศที่มีการศึกษาวิจัยเทคโนโลยีการ เพาะเห็ดร่างแหอย่างต่อเนื่องและยาวนานกว่า 80 ปี โดยสายพันธุ์ที่เพาะเป็นการค้ามีเพียง 2 สายพันธุ์ คือ Phallus indusiata Fisch และP. echinovolvata Zang ในขณะที่หลายประเทศพยายามพัฒนา เทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแห เพราะมีคุณค่าทางโภชนาการ และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สำคัญ มากมายหลายชนิด จึงเป็นสินค้าที่ตลาดมีความต้องการในปริมาณมาก

สำหรับในประเทศไทย อรทัย (2559) รายงานการนำเข้าเห็ดร่างแหชนิดอบแห้ง เฉลี่ยปีละไม่ต่ ากว่า 6,500 ตัน คิดเป็นมูลค่า การนำเข้าไม่ต่ำกว่า 1,500 ล้านบาท แต่กลับตรวจพบสารตกค้างซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 4,498.09 มิลลิกรัม/กิโลกรัม และสารแคดเมียม 2.17 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ซึ่งเกินค่ามาตรฐานที่จีน อนุญาตให้มีการบริโภคภายในประเทศ เห็ดร่างแหดังกล่าวข้างต้นจึงถูกส่งขายได้เฉพาะในประเทศที่ ไม่เข้มงวดในการตรวจสอบการนำเข้าเห็ดอบแห้ง เช่น ไทย ลาว พม่า และขายได้ในราคาถูก

ที่ผ่านมา กรมวิชาการเกษตร โดย สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพได้สำรวจ รวบรวม คัดเลือก และศึกษา วิธีการเพาะเห็ดร่างแหสายพันธุ์ไทยในเขตพื้นที่ภาคเหนือ และภาคกลางของประเทศไทย พบว่าเห็ด ร่างแหกระโปรงสั้นสีขาว อ.บางพระ จ.ชลบุรี ที่เพาะในแปลงเแบบก่ออิฐบล๊อก ขนาดกว้างXยาวXสูง เท่ากับ 50X80X15 เซนติเมตร ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1,643 กรัมต่อแปลง (วราพร และคณะ, 2558)

การพัฒนาเทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแหหรือเห็ดเยื่อไผ่สายพันธุ์ไทย เริ่มดำเนินการเดือน ตุลาคม 2559 – กุมภาพันธ์ 2563 โดยเก็บรวบรวมเห็ดร่างแหชนิดที่บริโภคได้ในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างได้ จำนวน 9 ไอโซเลท จากสำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ และพันธุ์การค้า อย่างละ 1 ไอโซเลท รวม 11 ไอโซเลท นำมาจำแนกโดยใช้สัณฐานวิทยาด้วยตาเปล่าและเทคนิคทางชีวโมเลกุล ได้เป็น

เห็ดร่างแห กระโปรงสั้นสีขาว (Phallus atrovolvatus และ P. merulinus) เห็ดร่างแหกระโปรงยาวสีขาว (P. echinovolvata) จากนั้นนำมาศึกษาตามขั้นตอนในกระบวนการเพาะ คือ การผลิตเชื้อขยาย พบว่า การใช้เห็ดหลินจือเป็นวัสดุเพาะเลี้ยงเส้นใย ทำให้เห็ดร่างแหทุกไอโซเลทเจริญได้ดี เส้นใยมีความหนาแน่นปานกลางถึงมาก

การผลิตเชื้อเพาะ พบว่าวัสดุสูตรที่ 1 ที่มีส่วนผสมของ ขี้เลื่อยไม้ยางพารา:รำละเอียด:ปูนขาว:ดีเกลือ:ยิปซัม อัตรา 90:5:1:2:2 โดยน้ำหนัก ทำให้เส้นใยของทุกไอโซเลทเจริญได้ดี ใช้เวลาบ่มเชื้อน้อยที่สุดเฉลี่ย 32.6 วัน

การเพาะเลี้ยงให้เกิดดอก พบว่าวัสดุเพาะสูตรที่ 7 ที่มีส่วนผสม ของใบไผ่และกิ่งไผ่:แกลบดิบ:ขุยมะพร้าว อัตรา 50:25:50 โดยน้ำหนัก เป็นวัสดุเพาะที่เหมาะสมที่สุด โดยเห็ดร่างแหกระโปรงสั้นสีขาว (K8) ให้ผลผลิตสูงสุด 794.33 กรัมต่อตะกร้าเพาะ และมีสารสำคัญ กลุ่มกระตุ้นภูมิคุ้มกัน สารต้านอนุมูลอิสระ และสารสำคัญทางด้านเวชสำอางในปริมาณสูง
ผลทดสอบ พิษเฉียบพลันในสัตว์ทดลองอยู่ในระดับความปลอดภัยที่ 5 ตามมาตรฐาน OECD 423 คือมีความ ปลอดภัยสูง
ได้ขยายผลงานวิจัยผ่านการอบรม การทำแปลงเรียนรู้ และขยายผลสู่เกษตรกรในพื้นที่ ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่จังหวัดสงขลา ซึ่งได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี 2563 เรื่องที่3 ปาล์มน้ำมัน

ผลงานวิจัยดีเด่น กรมวิชาการเกษตร จากงานประชุมวิชาการปี 2563

เรื่องที่3 การพัฒนาชุดตรวจดีเอ็นเออย่างง่ายเพื่อใช้ตรวจลักษณะความหนาของกะลาปาล์มน้ำมันในระยะต้นกล้า

ประสาน สืบสุข กุหลาบ คงทองรุ่งนภา พิทักษ์ตันสกุล อรรัตน์ วงศ์ศรี ขนิษฐา วงศ์วัฒนารัตน์ สุวิมล กลศึก ดนัย นาคประเสริฐ

ถ้าเกษตรกรได้ใช้พันธุ์ดีที่ถูกต้องตรงตามพันธุ์ จะมีประโยชน์มาก
ปัจจัยหนึ่งที่เกี่ยวข้องกับผลผลิตของปาล์มน้ำมัน คือลักษณะของผลปาล์ม ที่เป็นผลมาจากยีนควบคุมลักษณะความหนาของกะลา สามารถจำแนกออกได้ เป็น 3 กลุ่ม ตามลักษณะผลได้แก่


1) ดูรา (Dura) เป็นพันธุ์ที่ลักษณะผลมีกะลาหนา 2-8 มิลลิเมตร มีเปลือกนอกบาง 35-60% ของน้ำหนักผล และมียีนควบคุมลักษณะผลเป็นแบบยีนเด่น (homozygous dominance) พันธุ์กลุ่มนี้นิยมปลูกเป็นต้นแม่พันธุ์
2) พิสิเฟอรา (Pisifera) เป็นพันธุ์ที่ลักษณะผลไม่มี กะลาและมียีนควบคุมลักษณะผลเป็นแบบยีนด้อย (homozygous recessive) พันธุ์นี้มีข้อเสียคือ ช่อดอกตัวเมียมักเป็นหมัน ซึ่งทำให้ผลฝ่อ ทะลายเล็ก เนื่องจากผลไม่พัฒนา ผลผลิตทะลายต่ำมาก ไม่ใช้ปลูกเป็นการค้า แต่ใช้เป็นพ่อพันธุ์ และ
3) เทเนอรา (Tenera) ลักษณะผลมีกะลาบาง 0.5-4 มิลลิเมตร มีชั้นเปลือกนอกมาก 60-90% ของน้ำหนักผลและมียีนควบคุมลักษณะผลเป็นแบบพันธุ์ทาง (heterozygous) พันธุ์นี้เกิดจากการผสมข้ามระหว่างดูราและพิสิเฟอราและเป็นพันธุ์ที่นิยมปลูกเป็น การค้าเนื่องจากให้เปอร์เซ็นต์น้ำมันที่สูงกว่าชนิดอื่น (กรมวิชาการเกษตร, 2547)

การจำแนกลักษณะความหนาของกะลาปาล์มน้ำมันในระยะต้นกล้า โดยวิธีการตรวจดีเอ็นเอ โดยใช้เทคนิค Real-time PCR จำเป็นต้องใช้เครื่องมือและสารเคมีที่มีราคาแพง


งานวิจัยนี้จึงได้พัฒนา ชุดตรวจดีเอ็นเออย่างง่ายเพื่อใช้จำแนกลักษณะความหนาของกะลาปาล์มน้ำมัน โดยใช้หลักการ Nucleic Acid Lateral Flow เพื่อใช้ตรวจคัดกรองการปนของต้นที่มีลักษณะกะลาแบบดูราในแปลง เพาะกล้า และคัดเลือกต้นพ่อพันธุ์ที่มีลักษณะกะลาแบบพิสิเฟอราในขั้นตอนการปรับปรุงพันธุ์
ดำเนินการวิจัยที่สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ และศูนย์วิจัยปาล์มน้ำมันสุราษฎร์ธานี ระหว่าง เดือนตุลาคม 2560 ถึงธันวาคม 2562

จากการตรวจสอบลำดับเบสของยีน MADS-box ซึ่งเป็นยีนที่ เกี่ยวข้องกับลักษณะความหนาของกะลา พบการเปลี่ยนลำดับเบสแบบสนิปส์ที่ต าแหน่ง 274 (A/T) มีความสัมพันธ์กับลักษณะความหนากะลาในประชากรปาล์มน้ำมันกลุ่มพันธุ์ Deli Tanzania และลูกผสม สุราษฎร์ธานี 7 จึงนำไปพัฒนาเป็นชุดตรวจดีเอ็นเออย่างง่าย การทดสอบความใช้ได้ของวิธีวิเคราะห์
พบว่าให้ผลการตรวจที่มีความจำเพาะ ความถูกต้อง ความแม่นยำ 100 เปอร์เซ็นต์ และมีประสิทธิภาพ เทียบเท่ากับเทคนิค Real-time PCR ซึ่งเป็นวิธีมาตรฐานที่ใช้ในห้องปฏิบัติการ สามารถใช้ควบคุม คุณภาพการผลิตพันธุ์ปาล์มน้ำมันลูกผสมเทเนอราให้สูงขึ้น ลดการปนของต้นที่มีลักษณะกะลาแบบดูรา ในแปลงผลิตต้นกล้าพันธุ์ลูกผสมสุราษฎร์ธานี 7 ก่อนจำหน่าย

เกษตรกรได้ต้นพันธุ์ดีไปปลูก ส่งผลให้ ผลผลิตสูงขึ้น และใช้เป็นเครื่องหมายดีเอ็นเอเพื่อคัดเลือกพ่อพันธุ์ที่มีลักษณะกะลาแบบพิสิเฟอรา ตั้งแต่ ระยะต้นกล้าได้อย่างมีประสิทธิภาพ ทำให้ลดพื้นที่ปลูก ระยะเวลา แรงงาน และลดค่าใช้จ่ายในขั้นตอน การปรับปรุงพันธุ์ปาล์มน้ำมัน

อ่านเรื่องเต็มจากรายงานผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี 2562

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตรในงานประชุมวิชาการปี 2563 เรื่องที่2 อินทผลัม

ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตรในงานประชุมวิชาการปี 2563

เรื่องที่2
การใช้เทคนิคเลเทอรัลโฟลว์อิมมูโนโครมาโตกราฟฟิกสตริปส์ ตรวจดีเอ็นเอแยกเพศอินทผลัมแบบรวดเร็ว
โดย อรุโณทัย ซาววา ศิริลักษณ์ อินทะวงศ์ จารุฉัตร เขนยทิพย์ ประสาน สืบสุข มัลลิกา แก้ววิเศษ นุชนารถ ตั้งจิตสมคิด
ขนิษฐา วงศ์วัฒนารัตน์ ปิยรัตน์ ธรรมกิจวัฒน์ ดนัย นาคประเสริฐ

อินทผลัม (Date palm) มีชื่อวิทยาศาสตร์คือ Phoenix dactylifera L. เป็นพืชไม่สมบูรณ์เพศ(dioecious plant) อยู่ในตระกูล Arecaceae มีถิ่นกำเนิดในแถบตะวันออกกลาง สามารถเจริญเติบโตได้ดีในภูมิภาคที่มีอากาศร้อน (Wellmann et al., 2007) ประเทศอียิปต์เป็นประเทศที่ปลูกอินทผลัมมากที่สุด รองลงมาได้แก่ อิหร่าน แอลจีเรีย ซาอุดิอาระเบีย (FAO, 2017) ประเทศไทยนิยมปลูกอินทผลัมในภาคเหนือ ตะวันออกเฉียงเหนือ และภาคตะวันตก ตามลำดับ การเพาะเมล็ดมีโอกาสเป็นต้นตัวผู้และต้นตัวเมียมีอย่างละครึ่ง ต้องรอจนกว่าจะออกดอก 3-7 ปีจึงจะทราบเพศ

การแยกเพศอินทผลัมด้วยวิธีพีซีอาร์(PCR: Polymerase Chain Reaction) มีรายงานจากต่างประเทศสามารถใช้เทคนิค ได้แก่ PCR-RFLP (Restriction Fragment Length Polymorphism)
SSR (Simple Sequence Repeat) แ ล ะ SCAR (Sequence Characterized Amplified Region)(Cherif et.al., 2012; Elmeer and Mattat, 2012) โดยเทคนิค PCR-RFLP และ SCAR มีใช้จ่ายน้อยกว่าการตรวจสอบด้วยเทคนิค SSR ที่ต้องใช้อุปกรณ์เครื่องมือแยกขนาดชิ้นส่วนพีซีอาร์ที่มีราคาสูง (Al-Mahmoud et al., 2012)

สำหรับประเทศไทยมีรายงานการแยกเพศอินทผลัมในระยะต้นกล้าด้วยเทคนิคพีซีอาร์ด้วยไพรเมอร์แบบผสม ผลผลิตพีซีอาร์ที่ได้ปรากฏแถบดีเอ็นเอในอินทผลัมต้นตัวผู้ 2 แถบ ขนาด 320 และ 430 คู่เบส และในต้นตัวเมีย 1 แถบ ขนาด 430 คู่เบส (นพรัตน์ และคณะ, 2558) แต่การตรวจสอบแถบดีเอ็นเอที่ได้จากวิธีพีซีอาร์แบบไพรเมอร์ผสมจ านวน 2 คู่ไพรเมอร์ มักประสบปัญหาความคมชัดและแถบดีเอ็นเอที่ไม่ต้องการเมื่ออ่านผลบนบนเจลอะกาโรส (agarose gel) อาจทำให้การอ่านผลเกิดความผิดพลาดได้ง่าย จึงจำเป็นต้องอาศัยผู้ชำนาญและมีความเชี่ยวชาญในการดำเนินงานและตรวจสอบผล

ปัจจุบันหลักการเลเทอรัลโฟลว์ (Lateral flow) ที่พัฒนาโดย Singer และ Plotz มีการจำหน่ายในเชิงพาณิชย์แล้วตั้งแต่ปี1984 ได้ถูกนำมาพัฒนาเป็นเทคนิคเลเทอรัลโฟลว์อิมมูโนกราฟฟิ กสตริปส์ (LFICS: Lateral Flow Immunochromatographic Strips) การตรวจสอบดีเอ็นเอจากผลผลิตพีซีอาร์อย่างง่ายและรวดเร็ว โดยการนำฉลากสีที่มีแอนติบอดี(antibody) ในการจับ มาติดทางด้านปลาย 5’ ของสายไพรเมอร์เมื่อนำไพรเมอร์ที่ติดฉลากสีแล้วมาเพิ่มปริมาณดี
เอ็นเอด้วยวิธีพีซีอาร์ สามารถนำไปอ่านผลบนแผ่นสตริปส์ภายในระยะเวลา 3-5 นาที ใช้ผลผลิตพีซีอาร์ในปริมาณน้อย ผลการตรวจสอบแถบดีเอ็นเอมีความละเอียดแม่นยำสูง ง่ายต่อการใช้งาน รวดเร็ว ราคาถูก และสามารถลดการใช้อุปกรณ์เครื่องมือในการตรวจสอบได้หลายขั้นตอน (Jauset-Rubio et. al., 2016; Pecchia and Lio, 2018; Zhuang et.al., 2019)

การทดลองนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อศึกษาเครื่องหมายดีเอ็นเอที่เฉพาะเจาะจงกับเพศอินทผลัม และใช้เทคนิค LFICS ตรวจแยกเพศอินทผลัมแบบรวดเร็วตั้งแต่ระยะกล้า เพื่อให้ง่ายต่อการใช้งาน และสามารถนำไปต่อยอดพัฒนาเป็นชุดตรวจสอบภาคสนามได้

การวิจัยนี้จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อใช้เทคนิคเลเทอรัลโฟลว์อิมมูโนโครมาโตกราฟฟิกสตริปส์
(LFICS: Lateral Flow Immunochromatographic Strips) ในการตรวจดีเอ็นเอแยกเพศอินทผลัมอย่างรวดเร็ว โดยทำการทดสอบไพรเมอร์ด้วยวิธีพีซีอาร์ พบคู่ไพรเมอร์ DpDOAmale5F และ
DpDOAmale5R มีความเฉพาะเจาะจงต่ออินทผลัมเพศผู้ เมื่อใช้ร่วมกับคู่ไพรเมอร์ PDK30sF และ PDK30sR จะปรากฏแถบดีเอ็นเอเฉพาะในต้นตัวผู้ขนาด 450 คู่เบส และแถบดีเอ็นเออ้างอิงขนาด 693 คู่เบส การทดสอบคู่ไพรเมอร์กับอินทผลัมพันธุ์โกหลักและบาฮีที่ทราบเพศแล้วจำนวน 120 ต้น พบมีความจำเพาะต่อเพศ 100 เปอร์เซ็นต์ จากนั้นนำคู่ไพรเมอร์ดังกล่าวติดฉลากสีด้วยสาร Fluorescein isothiocyanate (FITC) แล ะ Digoxigenin (DIG) เพื่อใช้ทำปฏิ กิริยาพี ซีอาร์และตรวจสอบดีเอ็นเอด้วยชุด LFICS พบว่าสามารถตรวจสอบแถบดีเอ็นเอได้ทั้งจากวิธีพีซีอาร์และไดเรกซ์พีซีอาร์ โดยใช้ผลผลิตพีซีอาร์ปริมาตร 1.25-5 ไมโครลิตร เมื่อเปรียบเทียบขั้นตอนการตรวจดีเอ็นเอ 3 วิธี ได้แก่ พีซีอาร์ พีซีอาร์ร่วมกับ LFICS และไดเรกซ์พีซีอาร์ร่วมกับ LFICS พบว่าวิธีไดเรกซ์พีซีอาร์ร่วมกับ LFICS สามารถทราบผลภายใน 1ชั่วโมง จากวิธีพีซีอาร์เดิมทราบผลภายใน 10 ชั่วโมง นอกจากนี้ชุด LFICS มีความแม่นยำสูง ง่ายต่อการใช้งาน ลดการใช้สารเคมีอันตราย และลดการใช้อุปกรณ์ในห้องปฏิบัติการ ซึ่งสามารถนำไปต่อยอดเพื่อพัฒนาเป็นชุดตรวจสอบเครื่องหมายดีเอ็นเอแบบภาคสนามได้

…..
อ่านเรื่องเต็มจากผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี 2562

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี63

เรื่องที่5 พัฒนาการผลิตผักอินทรีย์ “ทางเลือกเพื่อสร้างรายได้ที่ยั่งยืน” ภาคอิสาน

นิยม ไข่มุกข์ แคทลิยา เอกอุ่น นฤทัย วรสถิตย์ รัติกาล ยุทธศิลป์ กุศล ถมมา นุชนารถ ตั้งจิตสมคิด บุญช่วย สงฆนาม จำลอง กกรัมย์

1. จังหวัดนครพนมและกาฬสินธุ์มีศักยภาพในทำเกษตรอินทรีย์ แต่ยังพบปัญหาในการผลิตผัก อินทรีย์ของเกษตรกรในพื้นที่ ได้แก่ การจัดการธาตุอาหาร และศัตรูพืช

2. การทดสอบเทคโนโลยีการจัดการธาตุอาหารและศัตรูพืชส าหรับการผลิตผักอินทรีย์ ทำให้ได้ วิธีจัดการธาตุอาหารที่เหมาะสม คือ การใส่ปุ๋ยอินทรีย์ส าหรับผักตระกูลกะหล่ำและผักที่รับประทานต้น และใบ ในดินที่มีอินทรียวัตถุต่ า (น้อยกว่า 1.5 เปอร์เซ็นต์) ปานกลาง (1.5-2.5 เปอร์เซ็นต์) และสูง (มากกว่า 2.5 เปอร์เซ็นต์) ต้องให้ไนโตรเจน 20 15 และ 10 กิโลกรัมต่อไร่ ดังนั้นถ้าใส่ปุ๋ยหมักแบบเติม อากาศที่มีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และโพแทสเซียม 1.3 1.6 และ 2.3 เปอร์เซ็นต์ สำหรับดินที่มี อินทรียวัตถุต่ำควรใส่อัตรา 2 ตันต่อไร่ สำหรับปุ๋ยหมักแห้งชีวภาพที่มีไนโตรเจน ฟอสฟอรัส และ โพแทสเซียม 0.9 1.8 และ 1.8 เปอร์เซ็นต์ ดินที่มีอินทรียวัตถุต่ าควรใส่อัตรา 2.8 ตันต่อไร่ วิธีการ จัดการศัตรูพืชที่เหมาะสม คือ การใช้เชื้อราไตรโคเดอร์มาผสมปุ๋ยหมักคลุกดิน หรือรองก้นหลุมพร้อมปลูก และควบคุมโรคใบไหม้ของหอมแบ่ง และโรคราน้ำค้างของคะน้า โดยการผสมน้ำพ่น ควบคุมโรคได้ดี และ การใช้ชีวภัณฑ์ไส้เดือนฝอยก าจัดแมลงสายพันธุ์ไทยสามารถลดปริมาณของด้วงหมัดผักและหนอนผีเสื้อ ทำให้กวางตุ้งและหอมแบ่งในจังหวัดนครพนม ได้ผลผลิตเฉลี่ย 1,713 และ 1,671 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าวิธีเกษตรกรเฉลี่ยร้อยละ 17.9 ได้ผลตอบแทนอยู่ระหว่าง 17,248 – 60,115 บาทต่อไร่ มากกว่าวิธีเกษตรกรเฉลี่ยร้อยละ 24.3 กะหล่ำปลี คะน้า และ กวางตุ้ง วิธีทดสอบในจังหวัดกาฬสินธุ์ได้ ผลผลิตเฉลี่ย 3,218 1,090 และ 1,567 กิโลกรัมต่อไร่ มากกว่าวิธีเกษตรกรเฉลี่ยร้อยละ 20.3

3. การพัฒนาเข้าสู่มาตรฐานเกษตรอินทรีย์ (Organic Thailand) โดยการดำเนินการในแปลงของ ของเกษตรกรที่ร่วมทดสอบ แปลงต้นแบบ และ แปลงขยายผล ได้รับการรับรองมาตรฐานเกษตรอินทรีย์ ใน จังหวัดนครพนม จำนวน 18 แปลง พื้นที่ 67.5 ไร่ ผลผลิตประมาณ 101 ตัน และกาฬสินธุ์ 33 แปลง พื้นที่ 336.5 ไร่ ผลผลิตประมาณ 572 ตัน

4. ถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตพืชอินทรีย์ และความรู้ที่เกี่ยวข้องให้กับเกษตรกรทั้ง 2 จังหวัด รวม 3,448 คน และเกิดเครือข่ายผู้ผลิตพืชอินทรีย์ จังหวัดนครพนม 4 กลุ่ม 210 ราย จังหวัดกาฬสินธุ์ 22 กลุ่ม 793 ราย ผู้ผลิตผักปลอดภัยจังหวัดนครพนม 10 กลุ่ม 300 ราย จังหวัดกาฬสินธุ์ 23 กลุ่ม 1,291 ราย ทำให้เกษตรกรสามารถผลิตพืชได้อย่างปลอดภัย นอกจากจะได้รับการรับรองมาตรฐานการ ผลิตพืชอินทรีย์แล้ว ยังมีเกษตรกรที่ได้รับการรับรองการผลิตพืชตามมาตรฐาน GAP จังหวัดนครพนม 831 แปลง/ราย พื้นที่ 2,893 ไร่ จังหวัดกาฬสินธุ์ 713 แปลง/ราย พื้นที่ 3,767 ไร่ ผลผลิตประมาณ 4,055 ตัน ซึ่งอาจพัฒนาการผลิตสู่มาตรฐานอินทรีย์ได้ในอนาคต

13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร

เรื่องที่ 1 การแช่น้ำร้อนส้าหรับกำจัดแมลงวันผลไม้ชนิด Bactrocera dorsalis (Hendel) ในมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ เพื่อการส่งออก

ย่างเข้าปีที่ 48 ของกรมวิชาการเกษตร ผมเลยหยิบผลงานวิจัยดีเด่นในปีนี้มาเล่าสู่กันฟังครับ วันละเรื่องพอได้เป็นความรู้ใหม่ๆกันครับ

เรื่องที่1
การแช่น้ำร้อนส้าหรับกำจัดแมลงวันผลไม้ชนิด Bactrocera dorsalis (Hendel) ในมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ เพื่อการส่งออก
โดย สัญญาณี ศรีคชา กรกต ดำรักษ์ ศรุต สุทธิอารมณ์

บทคัดย่อ
กลุ่มสหภาพยุโรปกำหนดให้ประเทศไทยเสนอวิธีการกำจัดแมลงวันผลไม้ก่อนการส่งออก เนื่องจากตรวจพบหนอนแมลงวันผลไม้ติดไปกับมะม่วงผลสดจากประเทศไทยบ่อยครั้ง

ดังนั้นกรมวิชาการเกษตรจึงเสนอวิธีการแช่น้ำร้อนสำหรับกำจัดแมลงวันผลไม้ชนิด Bactrocera dorsalis(Hendel) ในมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้ให้กลุ่มสหภาพยุโรปพิจารณา เนื่องจากวิธีนี้ทำได้ง่ายใช้เวลาน้อยกว่า ผู้ประกอบการโรงคัดบรรจุผักและผลไม้สดขนาดเล็กสามารถทำได้เองต้นทุนการผลิตถูกกว่าเมื่อเทียบกับวิธีการอบไอน้ำที่ใช้อยู่ในปัจจุบัน

หลังจากกลุ่มสหภาพยุโรปพิจารณาแล้วได้กำหนดให้ตั้งแต่วันที่ 1 กันยายน 2562 มะม่วงผลสดจากประเทศไทยต้องทำการแช่น้ำร้อนเพื่อกำจัดแมลงวันผลไม้ก่อนถึงจะนำเข้าไปจำหน่ายยังกลุ่มสหภาพยุโรปได้ วิธีการแช่น้ำร้อน (hot waterimmersiontreatment)

สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืชได้ทำการศึกษาวิธีการแช่น้ำสำหรับกำจัดแมลงวันผลไม้เป็นครั้งแรกในประเทศไทย โดยดำเนินการศึกษาที่โรงคัดบรรจุผักและผลไม้ของบริษัทวีเอสเฟรชโก้จำกัด ห้องปฏิบัติการกลุ่มงานวิจัยและพัฒนาการแปรรูปผลผลิตเกษตร กองวิจัยและพัฒนาวิทยาการหลังการเก็บเกี่ยวและแปรรูป และห้องปฏิบัติการกลุ่มบริหารศัตรูพืช สำนักวิจัยพัฒนาการอารักขาพืช ระหว่างเดือนตุลาคม 2556–กันยายน 2561

เพื่อหาอุณหภูมิและระยะเวลาที่
เหมาะสมสำหรับการกำจัดแมลงวันผลไม้ชนิด B. dorsalis ด้วยการแช่น้ำร้อนสำหรับมะม่วงพันธุ์น้ำดอกไม้เพื่อเป็นอีกทางเลือกหนึ่งในการกำจัดแมลงวันผลไม้หลังการเก็บเกี่ยวในมะม่วงสำหรับการส่งออก

จากผลการทดลองพบว่า การ
แช่น้ำร้อนที่อุณหภูมิ 46 องศาเซลเซียส จนความร้อนบริเวณจุดศูนย์กลางของผลถึง 46 องศาเซลเซียส นาน 10 นาที
สามารถกำจัดแมลงวันผลไม้ระยะไข่ และหนอนวัยที่ 1 ได้ไม่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพของมะม่วงและใช้เป็นวิธีการกำจัดศัตรูพืชด้านกักกันพืช (Quarantinetreatment) ได้

…….

เอกสารอ้างอิง ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี2562

รำแดงโมเดล

สวพ.8 กรมวิชาการเกษตร เผยแพร่ผลงานวิจัย “รำแดงโมเดล ชุมชนต้นนแบบการผลิตพืชตามศาสตร์พระราชา”

เป็นแนวทางการพัฒนาการผลิตพืชที่นำไปสู่ความพอเพีบงและยั่งยืนของเกษตรกร ชุมชน และท้องถิ่น โดยใช้ 4 เสาหลักเกษตรรำแดง คือ
“9 พืชผสมผสาน-ทำการสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้า -พัฒนาชุมชนเข้มแข็ง-เชื่อมแหล่งท่องเที่ยวและเครือข่ายการพัฒนา”

“การพัฒนาการผลิตพืชผสมผสาน 9 กลุ่มพืช”
เพื่อการดำรงชีพที่พอเพียง ทั้งทางเศรษฐกิจ สังคม สิ่งแวดล้อม

  1. กลุ่มพืชอาหาร – ปลูกพืชผักสวนครัวต่างๆ ที่หลากสีหลายคุณค่าทางสารอาหาร
  2. กลุ่มพืชรายได้ -ปลูกพืชอัตลักษณ์ประจำถิ่นที่โดดเด่น
  3. กลุ่มพืชสมุนไพรสุขภาพ -ปลูกสมุนไพรเป็นตู้้ยาประจำบ้าน
  4. กลุ่มพืชสมุนไพรป้องกันกำจัดศัตรูพืช -ปลูกใช้ทำสารสกัดแทนสารเคมี
  5. กลุ่มพืชอนุรักษ์ดินและน้ำ -ปลูกบำรุงดิน กันดินพังทะลาย
  6. กลุ่มพืชอาหารสัตว์-ปลูกหญ้าเลี้ยงสัตว์
  7. กลุ่มพืชใช้สอย -ปลูกไม้โตเร็ว ไม้ทำค้าง พืชที่มาทำงานหัตกรรม
  8. กลุ่มพืชอนุรักษ์พันธุกรรมท้องถิ่น -ปลูกและอนุรักษ์พืชประจำถิ่น
  9. กลุ่มพืชพลังงาน-ปลูกไม้ที่จะมาเป็นเชื้อเพลิง

“การสร้างมูลค่าเพิ่มสินค้า”

  1. ผลิตสินค้าให้มีคุณภาพดี เกรดพรีเมี่ยม โดยดูและจัดการตามให้ถูกหลักวิชาการ มีขนาด มีรูปลักษณ์ดี มีรสชาติดี เก็บเกี่ยวในระยะที่เหมาะสม
  2. ขอรับรองมาตรฐานสินค้า เช่น GAP หรือ อินทรีย์
  3. พัฒนาการแปรรูป ขั้นพื้นฐาน และขั้นสูง เพื่อเป็นผลิตภัณฑ์ด้านความงาม และผลิตภัณฑ์สุขภาพ
  4. พัฒนาบรรจุภัณฑ์ หีบห่อ ให้เหมาะสมกับแต่ละตลาดผู้บริโภค
  5. สร้างตราสินค้า สร้างแบรนด์สินค้า สร้างความน่าเชื่อถือในสินค้า เพื่อขายคุณค่า ขายเรื่องราวที่น่าสนใจลงในสินค้า
    ุ6. เชื่อมโยงการตลาดนำาการผลิต เช่น ตลาดสัญจร ตลาดชุมชน ตลาดห้างสรรพสินค้า และตลาดออนไลน์

“ชุมชนเข้มแข็ง”

วิธีการพัฒนาชุมชนการผลิตพืชที่เข้มแข็ง”

  1. จัดตั้ง “กลุ่มเกษตรกร วิจัยการผลิตพืช” เพื่อให้ชุมชนได้เกิดความร่วมมือของสมาชิกในชุมชน พร้อมกับการตั้งกรรมการฝ่ายต่างๆ เพื่อดึงความรู้ความสามารถของแต่ละคนมาช่วยทำงานส่วนรวม
  2. กำหนดข้อตกลง กฎระเบียบในการทำงานร่วมกันของกลุ่ม เช่น ในการเข้าเป็นสมาชิก การประชุม การร่วมทำกิจกรรม
  3. กลุ่มมีการระดมทุนเพื่อใช้ในการทำกิจกรรม ในรูปแบบต่างๆ
  4. มีการจัดให้มีสวัสดิการสมาชิก เช่น งานบุญ หรือสวัสดิการ การช่วยเหลือต่างๆ
  5. กำหนดให้มีกิจกรรมร่วมอย่างสม่ำเสมอ โดยเฉพาะกิจกรรมจิตอาสาเพื่อส่วนรวม และ เพื่อสมาชิก
    6.สร้างอัตลักษณ์กลุ่มโดยมีสิ่งที่แสดงออกถึงสัญญลักษณ์เช่น ป้าย หรือ เสื้อทีม เป็นต้น
  6. จัดตั้งวิสาหกิจชุมชน เพื่อทำธุรกิจให้เกิดรายได้
  7. จัดเวทีวิจัยสัญจรแลกเปลี่ยนเรียนรู้การผลิตพืชในไร่นาเกษตรกรเพื่ออย่างน้อยเดือนละ 1 ครั้งร่วมพัฒนาไร่นา และจัดศึกษาดูงานเพื่อเปืดโลกทัศน์
  8. พัฒนาความสามารถในการเป็นผู้นำ ความสามารถใรการเป็นวิทยากรแก่สมาชิก
  9. พัฒนาฟาร์มต้นแบบ เพื่อเป็นตัวอย่างเพื่อนบ้าน และส่งเสริมความเป็นต้นแบบ ส่งเสริมความเป็นผู้นำ ส่งเสริมการประกวดยกย่องการเป็นเกษตรกรดีเด่น
  10. ประชาสัมพันธ์ และเผยแพร่ผลงานชุมชนสู่ภายนอก
  11. ส่งเสริมให้สมาชิก และกลุ่มเข้าร่วมกิจกรรมกับภาคส่วนต่างๆ

“เชื่อมโยงการท่องเที่ยวและเครือข่ายการพัฒนา”

  1. พัฒนาไร่นาเป็นสถานที่ศึกษาดูงาน
  2. จัดกิจกรรมการศึกษาดูงานในชุมชนแก่บุคคลภายนอก
  3. บูรณาการงานเกษตรของชุมชนกับงานของท้องถิ่น เช่น อบต อบจ จังหวัด งานพัฒนาชุมชน และส่งเสริมการเกษตร
  4. บูรณาการงานเกษตรกับงานวิจัย งานวิชาการ
  5. บูรณาการด้านการจัดการศึกษานอกระบบและสถาบันการศึกษา
    6.. เชื่อมโยงการเกษตรของชุมชนกับการจัดการท่องเที่ยวในชุมชน
  6. เชื่อมโยการผลิตกับงผู้ประกอบการตลาดสินค้า และ ผูู้รวบรวมสินค้า
  7. เชื่อมโยงชุมชนกับภาคสื่อสารมวลชน และ อื่นๆ

……………..
จากผลงานวิจัย โครงการวิจัยและพัฒนาการจัดการผลิตพืชที่ยั่งยืนโดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์

ออกจากโรงงานมาทำเกษตรทฤษฎีใหม่

ออกจากโรงงานทำเกษตรทฤษฎีใหม่

สมคิด น้อยสำลี เกษตรกร ต.รำแดง อ.สิงหนคร จ.สงขลา ปรับพื้นที่นาบางส่วนให้เป็นร่องสวนปลูกไม้ผลพืชผัก ขุดคูริมคันนาเสริมคันนาให้ใหญ่เพื่อปลูกพืชและเลี้ยงปลาในนาข้าว สีข้าวสารบรรจุถุงจำหน่าย พร้อมกับเดินตลาดด้วยตนเอง และยังมีจิตอาสาเป็นประธานกลุ่มเกษตรกร
อีกหนึ่งความสำเร็จของเกษตรกรต้นแบบใน
โครงการวิจัยและพัฒนาการผลิตพืชที่ยั่งยืนโดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 สงขลา กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ สนใจดูงานติดต่อ 074 445 905-7

มาเพาะเห็ดเยื่อไผ่สายพันธุ์ไทย

มาเพาะเห็ดเยื่อไผ่สายพันธุ์ไทยกันเถอะ

สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ โดยศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรสงขลา พัฒนาการเพาะเห็ดเยื่อไผ่สายพันธุ์ไทย พืชเศรษฐกิจใหม่ทดแทนการนำเข้า สนใจติดต่อ โทรศัพท์ 074445905-7

รำแดง ชุมชนเข้มแข็ง

ชุมชนเข้มแข็ง ด้วยงานวิจัย

สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 กรมวิชาการเกษตรกระทรวงเกษตรและสหกรณ์ ทำการวิจัยและพัฒนาชุมชนต้นแบบ การปลูกพืชโดยใช้หลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง
ที่ตำบลรำแดง อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา
ผลการวิจัย นอกจากทำให้เกษตรกร มีเศรษฐกิจ ดีขึ้นสามารถพึ่งตนเองได้มากขึ้น แล้ว ยังส่งผลให้ ชุมชนมีความเข้มแข็ง รู้รักสามัคคี สามารถบริหารจัดการตนเอง นำไปสู่ชุมชนเศรษฐกิจพอเพียง

สนใจศึกษาดูงานติดต่อ สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 จังหวัดสงขลา โทรศัพท์ 0 7444 590 5-7 หรือติดต่อกลุ่มเกษตรกร วิจัยการปลูกพืชตามแนวเศรษฐกิจพอเพียง บ้านป่าขวาง ตำบลรำแดง อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา

น้ำตาลโตนดผง 100% จากชุมชน ของดีที่สืบทอดกันมานับ100ปี

น้ำตาลโตนดผง 100% จากชุมชน ของดีที่สืบทอดกันมานับ100 ปี

น้ำตาลโตนดผง สูตรดั้งเดิม หรือน้ำผึ้งขี้ม้า คาบสมุทรสทิงพระ ผลิตจากน้ำผึ้งโตนด 100% ไม่ผสมน้ำตาลทราย ดีต่อสุขภาพ มีดัชนีน้ำตาลต่ำ กระบวนการผลิตใช้สูตรดั้งเดิมที่ยังรักษาไว้แบบสมัยโบราณ คือ คัดเลือกน้ำผึ้งเหลวหรือน้ำตาลโตนดเหลวเกรดพิเศษ ภาษาท้องถิ่นจะเรียกว่า น้ำผึ้งเป็น คือสามารถเคี่ยวแล้วจับตัวเป็นก้อนได้ หากใช้น้ำผึ้งเกรดทั่วไป พอเคี่ยวจะไม่จับตัวเป็นก้อน บางรายจึงผสมน้ำตาลทรายลงไป ข้อสังเกตง่ายง่ายของน้ำตาลผง100% จะมีสีน้ำตาลไหม้ออกเหลือง กลิ่นจะหอม ส่วนน้ำตาลโตนดผงที่ผสมน้ำตาลทรายสีจะใสกว่า และกลิ่นหอมน้ำกว่า ข้อสังเกตอีกอย่างหนึ่งคือน้ำตาลโตนดแท้เมื่อทิ้งไว้ในอุณหภูมิปกตินานๆ จะคืนสภาพคือจะละลาย เหลว แต่น้ำตาลทรายจะจับตัวเป็นก้อนแข็งไม่เหลว
การผลิตมีความพิถีพิถัน และซื่อสัตย์ ซึ่งสืบทอดมายาวนานจากรุ่นสู่รุ่นมานับร้อยปี
ใช้สำหรับทำอาหาร ใส่เครื่องดื่มทั่วไป หรือโรยหน้าขนม โรยหน้ามะพร้าวอ่อน

https://www.lazada.co.th/-i965438133-s2057886417.html?spm=a2o7g.10605368.new-navigation.19.482e1e13hcBYIA&urlFlag=true&mp=2%E0%B8%99%E0%B9%89%E0%B8%B3%E0%B8%95%E0%B8%B2%E0%B8%A5%E0%B9%82%E0%B8%95%E0%B8%99%E0%B8%94%E0%B8%9C%E0%B8%87&fbclid=IwAR0_OdOo7C1V6bxAP7mqrCyX37Mw66hemvJMXIzmGnJT1N_6FSXN5odwalk

เทคนิคการเขียนข้อเสนองานวิจัย

เทคนิคการเขียนข้อเสนอโครงการวิจัย:
ตอนที่1 การตั้งชื่อโครงการวิจัย

ฤดูการเขียนข้อเสนอโครงการมาถึงแล้ว!

ยกตัวอย่างเช่น
“กรมวิชาการเกษตร ซึ่งเป็นกรมที่มีอาชีพหลักคือ วิจัย” ฤดูเขียนโครงการจะเริ่มตั้งแต่เดือน มีนาคม จบเอาก็เดือน สิงหาคม กันยายน และระบบบริหารงานวิจัย ก็วางไว้เข้มขันมากไม่ว่าจะนับจากบนลงล่างหรือล่างขึ้นบน หนึ่งโครงการที่ทำขึ้นมาเสนอ วช. สกสว จะประกอบด้วยผู้เกี่ยวข้องคือ
1ผู้ใช้ผลงานวิจัย 2นักวิจัย 3ทีมวิจัย 4ผู้จัดการพืช/สาขา 5ผู้จัดการกลุ่มพืช/สาขา 6คณะพัฒนาข้อเสนอ/กก.วิจัยศูนย์ 7คณะกรรมการที่ปรึกษาวิชาการระดับสำนัด 8คณะกรรมการบริหารระดับสำนัก 9คณะกรรมการที่ปรึกษาระดับกรม 10คณะกรรมการบริหารระดับกรม ….อาชีพวิจัยก็เยอะแบบนี้ก็เพื่อให้ข้อเสนอมีคุณภาพ

ก่อนจะตั้งชื่อโครงการ จะมีคำถามว่า โจทย์วิจัยมาจากไหน มีคำตอบที่เล่าต่อกันมาว่า
“โจทย์วิจัย อยู่ในไร่นาเกษตรกร”
ก็หมายความว่า นักวิจัยต้องลงพื้นที่ก่อน ไม่ใช่นั่งหน้าคอมก่อน
ลงไร่นามี2แบบ คือ ลงแบบสมองว่าง คือไม่พกโจทย์ไปด้วย ถ้าตั้งโจทย์ไปก่อนลง ไม่แนะนำ อาจนำไปสู่วิจัยที่ชอบๆ แบบที่สองลงแบบสมองรก พกนโยบาย แบบนี้ให้นั่งหน้าคอมก่อนได้ เพื่อ…ทำความเข้าใจนโยบายการพัฒนาประเทศว่าอีก 5-10 ปี จะเดินไปให้บรรลุเป้าหมายอะไร และจึงลงไร่นาพบเกษตรกร

การตั้งชื่อโครงการวิจัย

ศาสตราจารย์เฉลิมพล แซมเพชร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา
เขียนไว้น่าสนใจว่า ชื่อโครงการวิจัย เป็นหัวข้อที่เขียนสั้นที่สุด แต่มีความสำคัญมาก เพราะเป็น ส่วนที่ผู้อ่านจะอ่านเป็นอันดับแรก ก่อนที่จะตัดสินใจว่าจะอ่านต่อไป หรือไม่

-เลือกสรรคำที่เด่น (แต่ไม่เกินความเป็นจริง) สื่อทางวิชาการที่เหมาะสมและสั้นกะทัดรัด แต่ สามารถบอกเรื่องราว หรือลักษณะของงานที่ทำได้ครอบคลุมทั้งหมด
-ชื่อมีความหมายเชื่อมโยงและสอดคล้องกับความสำคัญและที่มาของปัญหาและวัตถุประสงค์ ให้คล้ายวัตถุประสงค์ก็ย่อมได้
-สั้นที่สุดแต่บอกสาระของงานวิจัยมากที่สุด
-ไม่ใช้คำฟุ่มเฟือย เช่น การศึกษา (A Study on….) การศึกษาเบื้องต้น ( A Primary Study on …) การสังเกต (Observation on….)การสำรวจ (An Investigation on….) การวิจัยและพัฒนา (Research and Development on…) เป็นต้น อจ.บอกว่า คำฟุ่มเฟือยเหล่านี้ไม่มีความหมายอะไรถึงแม้ไม่ใช้ก็ไม่ได้ทำให้ ความหมายของชื่อเรื่องเปลี่ยนไป

ตัวอย่าง
1 Observation on the Effect of Action of Antibiotics on Various Species of Bacteria 2 Action of Antibiotics on Bacteria
3 Action of Streptomycin on Mycobacterium tuberculosis
4 Inhibition of Growth of Mycobacterium tuberculosis by Streptomycin
จาก 1) และ 2) มีสาระของเรื่องไม่ต่างกัน แต่ 1)ใช้คำฟุ่มเฟือย ไม่จำเป็น
2) ดูเหมือนว่าสั้นกะทัดรัดดีแต่กว้างเกินไปเหมือนกับว่า จะศึกษา Antibiotics และ Bacteria ทุกชนิด
3) ปรับดีขึ้นแสดงสาระที่แคบเข้า หรือ เฉพาะมากขึ้นแต่ก็ยังมีค า Action ที่เปิดอยู่
4) น่าจะเหมาะสมที่สุดโดยศึกษา Action ใน บริบทของ “Inhibition of Growth”

นอกจากนั้นท่าน รศ.ดร.กุหลาบ รัตนสัจธรรม แนะนำว่า ควรสื่อว่า
-อะไร อย่างไร ที่ไหน เพื่ออะไร หรือ
อะไร ใคร อย่างไร ทีไหน

ผู้มีอำนาจพิจารณาให้ทุน ยิ่งมีตำแหน่งสูง ยิ่งมีเวลาน้อย (อาจจะ)ยิ่งอ่านสั้น..เพียงชื่อโครงการ จึงต้องตั้งชื่อให้โดนนโยบาย และสื่อความหมายสำคัญได้ทั้งโครงการ

…..ธัชธาวินท์

………………………….
แหล่งที่มาข้อมูล :
เฉลิมพล แซมเพชร เรื่อง หลักการเขียน ข้อเสนอการวิจัย และ รายงานการวิจัยเพื่อการตีพิมพ์ สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

กุหลาบ รัตนสัจธรรม เรื่อง เทคนิคการเขียนข้อเสนองานวิจัยของ วช.

เทคนิคการเขียนข้อเสนอโครงการวิจัย
ตอนที่2 ความสำคัญและที่มาของปัญหา

ศาสตราจารย์เฉลิมพล แซมเพชร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยาแนะนำไว้ว่าการเขียนจึงต้องตอบคำถาม ดังนี้
-ทำไมถึงทำ- ต้องการค้นหาอะไร -ทำแล้วจะได้อะไร -ใครจะได้ประโยชน์ โดยต้องมีการชี้แจง

  • เบื้องหลังความเป็นมา สาเหตุและความสำคัญที่ผ่านมาได้มีการดำเนินการปรับปรุงแก้ไข มากน้อยหรือไม่อย่างไร ? มีจุดอ่อน-จุดแข็งอย่างไร ? (โดยวิเคราะห์/สังเคราะห์จากการตรวจเอกสารเป็นหลัก)
  • การวิจัยนี้จะมีการพัฒนาต่อยอด หรือเสริมแต่งให้สมบูรณ์มากขึ้น หรือว่าจะใช้แนวทางอื่น หรือทางเลือกอื่นที่อาจจะดีกว่า หรือมีประโยชน์มากกว่าอย่างไร ? บนสมมติฐานทาง วิชาการอะไร ? เป็นต้น
    อจ.บอกว่า หัวข้อนี้ไม่จำเป็นต้องเขียนยาวและไม่จำเป็นต้องใช้เอกสารอ้างอิงมากเพราะว่า ท่านไม่ได้กำลังเขียนการทบทวนวรรณกรรม และ “ถ้าท่านเขียนยาวถึง 2 หน้า กล่าวได้ว่าท่านอาจเขียนยาวเกินไปแล้ว”
    เช่น ย่อหน้าการเขียน เรื่อง
    Effects of Higher Day and Night Temperature on Growth and Yields of Some Crop Plants.
  • สาเหตุของ global warming ซึ่งทำให้อุณหภูมิ Day and Night ในรอบวันสูงขี้น
  • อุณหภูมิเปลี่ยนย่อมมีผลกระทบต่อกระบวนการต่าง ๆ หลายระดับ biochemical, physiological, morphological และ agronomic เป็นต้น
  • อุณหภูมิสูงขึ้นทำให้การ photosynthesis and respiration เพิ่มขึ้น แต่อัตราการเพิ่มขึ้น ของ respiration มากกว่า photosynthesis
    -ในที่สุดทำให้ growth and yield ลดลง
    และจะ มีผลกระทบในเขตหนาวมากกว่าเขตร้อน

รศ.ดร.กุหลาบ รัตนสัจธรรม ก็แนะนำหลัก 7 ข้อ
1.ตรงจุด 2.ครบประเด็น 3.มีเนื้อหาละเอียดพอควร 4.อย่าใส่เรื่องที่ไม่เกี่ยวข้องโดยตรง 5.อ้างที่มา 6.ขึ้นย่อหน้า และให้เห็นการเชื่อมโยงต่อเนื่อง 7.เชื่อมโยงไปถึงผลที่จะได้

สุดท้าย อย่าสับสนกับเรื่องความสำคัญ !
“ใครๆก็คิดว่าเรื่องของตัวเองสำคัญ” แต่ 2 เรื่องต่อไปนี้ต่างกัน
‘ความรู้สึกว่าสำคัญ กับ การเขียนให้เห็นว่าสำคัญ”
“พืชสำคัญ แต่ไม่ใช่ทุกเรื่องของพืชนี้จะสำคัญ”
” สำคัญกับใคร สำคัญระดับชาติ หรือบุคคล”
” สำคัญ มักจะสัมพันธ์ กับความร้ายแรง ถ้าไม่ทำ จะเสียหายอย่างไร”
“แก้ปัญหาเร่งด่วน หรือ เตรียมการรับอนาคตที่จะมาถึงตอนจบโครงการ”

…ปัญหาแต่ละเรื่องไม่ได้แก้ด้วยการต้องทำวิจัย อาจเพียงแค่นำความรู้ที่มีมาใช้ ก็แก้ปัญหาได้เลย…

….ธัชธาวินท์

………………………….
แหล่งที่มาข้อมูล :
เฉลิมพล แซมเพชร เรื่อง หลักการเขียน ข้อเสนอการวิจัย และ รายงานการวิจัยเพื่อการตีพิมพ์ สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

กุหลาบ รัตนสัจธรรม เรื่อง เทคนิคการเขียนข้อเสนองานวิจัยของ วช.

เทคนิคการเขียนข้อเสนอโครงการวิจัย
ตอนที่3 การเขียนวัตถุประสงค์

ผู้คร่ำหวอดในวงการหลายท่านชี้ว่า ช้อเขียนเหล่านี้ ไม่ใช่วัตถุประสงค์ เช่น
-เพื่อจัดทำ เพื่ออบรม =กิจกรรม
-เพื่อให้มี เพื่อให้ได้ = เป้าหมาย
-เพื่อคุณภาพชีวิต เพื่อความมั่นคง =ผลกระทบ
-เพื่อให้ได้รู้ เพื่อให้ได้ทราบ..ก็ดูไม่โอเคนัก

วัตถุประสงค์ จะบอกถึงว่า จะทำเพื่อใคร ให้ได้ประโยชน์ที่เจาะจงคืออะไร และสามารถวัดได้ชัดเจน เช่น เพื่อให้เกษตรกรมีความรู้เพิ่มขึ้น

รศ.ดร.กุหลาบ รัตนสัจธรรม ให้หลักคิดสำคัญในการเขียน คือ เจาะจง วัดได้ เป็นจริง และเสร็จตามเวลาที่กำหนด โดยคำที่ยิยมใช้ เช่น เพื่อศึกษาวิธีการ ศึกษาความสัมพันธ์ ศึกษารูปแบบ เปรียบเทียบ วิเคราะห์ ประเมิน พัฒนา เป็นต้น

ความเชื่อมโยงของวัตถุประสงค์กับหัวข้อต่างๆในข้อเสนอโครงการ
-จะขยายรายละเอียดตัวแปรหรือคำสำคัญต่างๆในชื่อเรื่อง
-จะเป็นแนวทางในการหาคำตอบของปัญหาในหลักการ
-จะเป็นตัวกำหนดจำนวนกิจกรรมหรือการทดลอง
-จะชี้แนวทางไนการวิเคราะห์ข้อมูลและการเลือกใช้สถิติ
-จะเป็นตัวกำหนดเป้าหมายทั้งเชิงปริมาณและระยะเวลา

ถึงแม้บางครั้งบางท่านจะไม่ได้ใส่ใจวัตถุประสงค์มากนัก แต่มืออาชีพ จะใช้วัตถุประสงค์เป็นประตูสู่การเขียนในหัวข้อต่างๆ

….ธัชธาวินท์

แหล่งข้อมูล :
กุหลาบ รัตนสัจธรรม เรื่อง เทคนิคการเขียนข้อเสนองานวิจัยของ วช.
อ่านเพิ่มเติม https://www.facebook.com/groups/1629943863933629/permalink/1843763255885021/

เทคนิคการจัดทำข้อเสนอโครงการวิจัย
ตอนที่4 การทบทวนวรรณกรรม

ศาสตราจารย์เฉลิมพล แซมเพชร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา กล่าวไว้ว่า เป็นการรวบรวมความรู้ในเรื่องที่เกี่ยวข้องกับเรื่องที่ทำวิจัย เพื่อ
-นำมา วิเคราะห์ สังเคราะห์ สรุปเปรียบเทียบกัน
-เพื่อให้เกิดความกระจ่างชัดในเรื่องนั้นยิ่งขึ้น
-นำข้อมูล มาสังเคราะห์(synthesis) ประมวล/สรุป (conclusion) เป็นความรู้ (knowledge)

  • ไม่ใช่นำเสนอแต่เพียงว่า ขาว (2540) กล่าวว่า…… ดำ (2545) พบว่า…. แดง (2544) รายงานว่า….. เท่านั้น แต่จะต้องนำข้อมูลจากทั้ง 3 รายงานนั้นมาสังเคราะห์ และสรุปเป็นข้อคิด หรือเป็นความรู้ว่า ทำไมข้อมูลจาก 3 คนนั้นถึงแม้จะทำเรื่องเดียวกัน หรือลักษณะเดียวกัน แต่ได้ผลแตกต่างกัน หรือ เหมือนกันด้วยสาเหตุ หรือเงื่อนไขอะไร เป็นต้น
    -ควรจัดจำแนกออกเป็นหัวข้อหลักและหัวข้อย่อย

“หัวข้อนี้ ผู้ประเมินโครงการใช้เป็นส่วนหนึ่งที่บ่งบอกให้รู้ว่า ผู้ที่จะทำวิจัยนั้นมีความพร้อมและมีองค์ความรู้พร้อมในการทำวิจัยหรือไม่”

วิธีตรวจสอบว่าเขียนได้ครบถ้วนหรือไม่
-คำสำคัญจากชื่อเรื่องได้ถูกนำมาเป็นหัวข้อหลักอย่างครบถ้วน
-ต้องบอกได้ว่าความรู้ ทฤษฎี ในเรื่องที่ทำมีอะไรบ้าง
-ใครได้ทำวิจัยมาบ้างแล้ว ทำอย่างไรและได้ผลอย่างไร
-ประเด็นอะไรที่ยังไม่ได้มีคนทำ หรือยังไม่ได้คำตอบ

“วรรณกรรมจะนำไปสู่การกำหนดวิธี หัวข้อและวิธีการทดลอง” หมายความว่า
-อะไรที่คนอื่นทำแล้ว ได้คำตอบสมบูรณ์แล้ว ก็ไม่ต้องเอามาทำอีก
-อะไรที่ทำแล้ว แต่ยังไม่ได้ผล ก็ไม่ต้องทำ หรือต้องเอามาปรับใหม่ ตามแต่กรณี
-อะไรที่จะทำเพียงต่อยอด โดยไม่ต้องนับ1ใหม่

“การทบทวนวรรณกรรม อย่าก้มหน้ามองแต่เอกสารอย่างเดียว แต่ให้ดูความเป็นจริงทีเกิดขึ้นแล้วด้วย เพราะในโลกแห่งภูมิปัญญา การปฏิบัติทุกอย่างมิได้ถูกตีพิมพ์ไว้เป็นลายลักษ์อักษร”

….ธัชธาวินท์

………………………….
แหล่งข้อมูล :
เฉลิมพล แซมเพชร เรื่อง หลักการเขียน ข้อเสนอการวิจัย และ รายงานการวิจัยเพื่อการตีพิมพ์ สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

เทคนิคการจัดทำข้อเสนอโครงวิจัย/รายงานผลวิจัย
ตอนที5 การเขียนอภิปรายผล

“การอภิปรายผล เป็นยาดำของมือใหม่ เป็นเคล็ดใหญ่ของมืออาชีพ”

ศาสตราจารย์เฉลิมพล แซมเพชร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา กล่าวว่า การอภิปรายผลอาจอภิปรายร่วมอยู่กับหัวข้อผลการทดลองพร้อมกันไปก็ได้ หรือจัดแยกออกมาต่างหากก็ได้ การอภิปรายอาจกล่าวได้ว่า เป็นส่วนที่ยากที่สุด เพราะเป็นส่วนที่ต้องใช้เหตุผลและองค์ความรู้ ทางวิชาการที่เกี่ยวข้องอธิบาย ให้ความหมายผลการทดลองต่าง ๆ ที่เกิดขึ้น
วิธีเขียน
-ผลนั้นมีความเกี่ยวเนื่อง/ เกี่ยวพัน (หรือโดยเปรียบเทียบ) กับผลการทดลองที่มีมาก่อนหน้าหรือไม่ อย่างไร ?

  • ผลนั้น เมื่อประเมินแล้วเป็นไปตามสมมติฐาน หรือวัตถุประสงค์หรือไม่อย่างไร ทำไมถึงเกิดขึ้น หรือไม่ เกิดขึ้น ?

หัวข้อนี้มักถูกละเลย เพราะเป็นการเขียนที่ยากมากหัวข้อหนึ่ง แต่ถ้าได้ทบทวนวรรณกรรมไว้ดีครบถ้วน การเขียนอภิปรายก็เพียงนำข้อมูลมาวิเคราะห์เปรียบเทียบกับผล

ถ้าผลการทดลองมีน้อย เช่น มีเฉพาะผลวิเคราะห์การเปรียบค่าเฉลี่ยงานทดลอง หากเพิ่มการอภิปรายผลอย่างเข้มข้น ก็จะทำให้กลายเป็นงานวิจัยที่มีคุณภาพสูงได้

..ธัชธาวินท์

แหล่งข้อมูล
เฉลิมพล แซมเพชร เรื่อง หลักการเขียน ข้อเสนอการวิจัย และ รายงานการวิจัยเพื่อการตีพิมพ์ สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา

เทคนิคการจัดทำข้อเสนอโครงวิจัย
ตอนที่6 การเขียนเอกสารอ้างอิง

ศาสตราจารย์เฉลิมพล แซมเพชร กรรมการสภาวิจัยแห่งชาติสาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา สรุปไว้ให้ดังนี้

การอ้างในเนื้อเรื่อง :
วิธีการอ้างอิงมีหลายรูปแบบ แต่ทางสาขาวิทยาศาสตร์ควรใช้ระบบชื่อ และปี (Name and Year System) ตัวอย่าง
ภาษาไทย : ใช้ชื่อต้น-ปี พ.ศ.

  • อานนท์ (2550)….หรือ ..(อานนท์, 2550)
  • อานนท์และอนันต์ (2550)…………. หรือ……..(อานนท์และอนันต์, 2550)
  • กรณีที่มีผู้วิจัยตั้งแต่ 3 คนขึ้นไปให้ใช้ และคณะ ต่อท้ายผู้แต่งคนแรก
    อานนท์และคณะ (2550)……. หรือ…….(อานนท์และคณะ, 2550)
    -ในการทำรายการเอกสารอ้างอิงให้ใส่ชื่อหมดทุกคน ภาษาอังกฤษ : ใช้ชื่อสกุล-ปี ค.ศ.
  • Arnold (2007)..หรือ ….(Arnold, 2007)
  • Arnold and Schepers (2007)…….หรือ (Arnold and Schepers, 2007) ควรใช้ and ไม่ ควรใช้ และ)
  • กรณีที่มีผู้วิจัยตั้งแต่ 3 คนขึ้นไปให้ใช้ et al. ต่อท้ายผู้แต่งคนแรก Arnold et al. (2007)……… หรือ…………(Arnold et al., 2007)
    -ในการทำรายการเอกสารอ้างอิงให้ใส่ชื่อหมดทุกคน
    กรณีที่เอกสารไม่ปรากฏผู้แต่งให้ใช้ นิรนาม (ภาษาไทย) หรือ Anon. (Anonymous) (ภาษาอังกฤษ)

การทำบัญชีรายการเอกสารอ้างอิง :
ให้เรียงลำดับเอกสารภาษาไทยก่อนภาษาอังกฤษ โดยเรียงตาม อักษรลำดับในแต่ละภาษา (ไม่ต้องใส่เลขที่)

  1. จากวารสาร (Jounal) :
    มีส่วนปรกอบเรียงลำดับดังต่อไปนี้
    ชื่อผู้วิจัย. ปีที่พิมพ์. ชื่อเรื่อง. ชื่อวารสาร (เขียนเต็ม หรือย่อ) ฉบับที่ (Volume number) และเล่มที่ (Issue number) (ถ้ามี): เลขหน้าเริ่มต้น-เลขหน้าที่สิ้นสุด
    การพิมพ์ชื่อผู้วิจัยภาษาไทยใช้ ชื่อ-นามสกุล
    ส่วนภาษาอังกฤษ เฉพาะคนแรกเท่านั้นขึ้นต้น ด้วยนามสกุลแล้วคั่นด้วยเครื่องหมายจุลภาค ตามด้วยชื่อต้นและชื่อกลาง (ถ้ามี)
    และในกรณีที่มี ผู้วิจัย หลายคนให้ใช้ และ (ภาษาไทย) หรือ and (ภาษาอังกฤษ) นำหน้าคนสุดท้าย ตัวอย่าง :
    จรูญโรจน์ จันทรศิริ และเฉลิมพล แซมเพชร. 2548. ผลิตภาพของแปลงหญ้าเมื่อปลูกหญ้า รูซี่ในระหว่างแถบกระถิน. วารสารเกษตร 21(1) : 55-62.
    Souza, P.I., D.B. Egli, and W.P. Bruening. 1997. Water Stress Seed Filling and Leaf Senescence in Soybean. Agron. J. 89:807-812.
    ในกรณีที่การพิมพ์ของแต่ละรายการไม่จบในบรรทัดเดียวกัน การพิมพ์บรรทัดต่อ ๆ ไปให้ เริ่มต้นที่เคาะที่ 6
  2. จากหนังสือและตำรา (Books & Textbooks) ชื่อผู้แต่ง. ปีที่พิมพ์. ชื่อหนังสือ. พิมพ์ครั้งที่ (Edition number) (ถ้ามี) สำนักพิมพ์, เมืองที่ พิมพ์. จำนวนหน้าทั้งหมด.
    เฉลิมพล แซมเพชร. 2542. สรีรวิทยาการผลิตพืชไร่. นพบุรีการพิมพ์, เชียงใหม่. 284 น.
    Fageria, N.K., V.C. Baligar, and R.B. Clark. 2006. Physiology of Crop Production. The Haworth Press, Inc., New York. 345 p.

กรณีเป็นบทหนึ่งของหนังสือ
Hill, S.E. 1996. Emultions. In: Hall, G.M. (ed.) Methods of Testing Protein Functionality. Chapman & Hall, London. pp. 153-185.

  1. เอกสารรวมเล่ม หรือรายงานเสนอในการประชุมสัมมนา ชื่อผู้วิจัย. ปีทีพิมพ์. ชื่อเรื่อง. ชื่อการประชุมสัมมนา, สถานที่,วัน เดือน ปีที่จัด ประชุมสัมมนา
    เฉลิมพล แซมเพชร และวีระชัย ศรีวัฒนพงศ์. 2539. การตอบสนองของข้าวบาเลย์ชนิด สองแถวและหกแถวต่อปุ๋ยไนโตรเจน. รายงานวิจัยการประชุมทางวิชาการธัญพืชเมือง หนาว. ณ โรงแรมอมรินทร์ลากูน. พิษณุโลก, 16-18 มกราคม 2539.
    Bouldin, D.R. 1988. Effect of Green Manure on Soil Organic Matter Content and Nitrogen Availability. Proceeding of a symposium on sustainable agriculture: The Role of Green Manure Crops in Rice Farming Systems. IRRI, Philippines, May 25-29, 1987: 151-163.
  2. วิทยานิพนธ์
    ชื่อผู้เขียน. ปีที่พิมพ์. ชื่อเรื่อง. ระดับวิทยานิพนธ์. สาขาวิชา. สถาบันการศึกษา. เมืองที่ พิมพ์. จำนวนหน้าทั้งหมด.
    มนกฤตย์ บุญยฤทธิ์. 2538. การตรึงและการสะสมไนโตรเจนของถั่วเหลืองในแต่ละดับการ ใส่ปุ๋ยไนโตรเจนและความหนาแน่นของต้นปลูก. วิทยานิพนธ์วิทยาศาสตร์มหาบัณฑิตสาขาพืชไร่. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่, เชียงใหม่. 125 หน้า.
  3. จากสื่ออิเลคทรอนิคส์ ชื่อผู้เขียน. ปีที่พิมพ์. ชื่อเรื่อง. (ระบบออนไลน์). ชื่อ Website (วันเดือนปีที่สืบค้นข้อมูล).
    กรมส่งเสริมการเกษตร. 2548. การปลูกผักแบบไม่ใช้ดิน (ไฮโดรโปนิกส์). (ระบบ ออนไลน์). แหล่งข้อมูล: http://www.doae.go.th/poster/nondin/htm (21 เมษายน 2548).
    Linadakis, D.K. and B.I. Manois. 2005. Hydroponic Culture of Strawberries in Perlite. (Online). Available. http://www.schunder.com/strawberries.htm (21 April, 2005).

เอกสารอ้างอิง:
เฉลิมพล แซมเพชร. ม.ป.ป. หลักการเขียนข้อเสนอการวิจัย และ รายงานการวิจัยเพื่อการตีพิมพ์ สาขาเกษตรศาสตร์และชีววิทยา. (ระบบออนไลน์). แหล่งข้อมูล:
http://rlc.nrct.go.th/ewt_dl.php?nid=724. (1 พฤษภาคม 2560)

เทคนิคการจัดทำข้อเสนองานวิจัย/รายงาน
ตอน7 (จบ) เทคนิคการเขียน

เรื่องเล็กๆน้อยๆในการเขียน เรามักไม่ค่อยใส่ใจเช่น เครื่องหมาย . , – หรือ การตั้งค่าหน้ากระดาษ หรือ การย่อหน้าตามหัวข้อย่อยต่างๆ เป็นต้น

ในเอกสาร“คู่มือการเขียนหนังสือ/ตําราทางวิชาการ” เขียนไว้น่าสนใจและน่าเอาไปใช้ เช่น

  1. การตั้งค่าหน้ากระดาษในคอมพิวเตอร์ให้จัดระยะดังนี้
    ขอบกระดาษ
    -ด้านบน 3.8 เซนติเมตร (1.5 นิ้ว)
    -ด้านล่าง 2.5 เซนติเมตร (1 นิ้ว)
    -ด้านซ้าย 3.8 เซนติเมตร (1.5 นิ้ว)
    -ด้านขวา 2.5 เซนติเมตร (1 นิ้ว)
    ช่องไฟ 0.0 เซนติเมตร
    จากด้าน
    -หัวกระดาษ 1.25 เซนติเมตร (0.5 นิ้ว)
    -ท้ายกระดาษ 1.25 เซนติเมตร (0.5 นิ้ว)
  2. เครื่องหมายวรรคตอนและการเว้นระยะ
    -เว้น 1 ระยะ หลัง เครื่องหมายต่อไปนี้
    ; semi colon (อัตภาค)
    , comma (จุลภาค)
    . period (มหัพภาค)
    : colon (มหัพภาคคู่)
    -เว้น 1 ระยะ ทั้ง หน้า และ หลัง เครื่องหมายต่อไปนี้
    & ampersand (และ)
    ( ) parentheses (วงเล็บ หรือ วงเล็บเล็ก)
    [ ] brackets (วงเล็บเหลี่ยม)
    -ไม่เว้น ทั้ง หน้า และ หลัง เครื่องหมายต่อไปนี้
    / slash (ทับ)
  • hyphen (ยัติภังค์)
  1. การพิมพ์ตารางและภาพประกอบ
    ข้อกําหนดต่าง ๆ ในการจัดทําตารางและภาพ
    -ตารางหรือภาพประกอบ อาจจัดแทรกไว้ตามลําดับเนื้อหาที่ปรากฏ หรือจัดไว้ใน
    ภาคผนวก ขึ้นอยู่กับเนื้อหาของเรื่องที่วิจัย
    -ตาราง (Table) ต้องมีหมายเลขประจําและเรียงลําดับ ชื่อและเลขลําดับที่ของตารางให้
    พิมพ์ไว้ส่วนบนของตารางในแนวชิดขอบซ้ายโดยใช้คําว่า ตารางที่…(ตัวหนา) ตามด้วยชื่อตาราง (ตัวบาง) เมื่อจบข้อความที่เป็นชื่อของตารางแล้วให้เว้น 1 ช่วงบรรทัดก่อนพิมพ์เส้นตาราง
    กรณีที่ชื่อตารางไม่จบในบรรทัดเดียวให้เริ่มบรรทัดที่ 2 โดยตรงกับอักษรตัวแรก ของชื่อ
    ตาราง
    -ภาพประกอบ (Illustration) หมายถึง ภาพอื่นใดที่ใช้ประกอบคําอธิบาย เช่น แผนผัง แผนที่ กราฟ แผนภูมิ รูปภาพ เป็นต้น ภาพประกอบทุกประเภทให้มีลําดับต่อเนื่องกัน ชื่อและเลขลําดับที่
    ของภาพประกอบให้พิมพ์ที่ส่วนกลางของภาพประกอบในแนวชิดขอบซ้ายใช้คําว่าภาพที่ …(ตัวหนา) ตามด้วยชื่อภาพด้วยอักษรตัวหนา พร้อมอ้างอิง (ถ้ามี) โดยเว้นห่างจากภาพประกอบนั้น ๆ 1 ช่วงบรรทัด
    -ในกรณีที่ตารางมีความยาวมากไม่สิ้นสุดในหน้าเดียว ให้จัดพิมพ์ส่วนที่เหลือในหน้าถัดไป
    โดยพิมพ์ลําดับที่และชื่อของตารางเช่นเดิม เพียงแต่แทรกคําว่า (ต่อ) ไว้ระหว่างตัวเลขลําดับที่กํากับชื่อของตาราง
    -กรณีข้อความของตารางใดสิ้นสุดลงพอดีในตอนท้ายของหน้ากระดาษ แต่ไม่มีเนื้อที่ใต้ตารางพอเพียงสําหรับเขียนอ้างถึงที่มา เป็นเหตุให้ต้องเขียนที่ของตารางนั้นไว้ในหน้าถัดไป กรณีเช่นนี้ต้องจัดทําตาราง (ต่อ) ในหน้าถัดไปพร้อมทั้งยกเอาข้อความไปใส่ไว้ด้วยอย่างน้อย 2 บรรทัด โดยยอมปล่อยให้มีที่ว่างในตารางหน้าเดิมซึ่งยังไม่ต้องใช้เส้นคู่ปิดตาราง (ตารางในแต่ละหน้ากําหนดให้มีส่วนของข้อความอยู่ด้วยอย่างน้อย 2 บรรทัด)
    -เส้นขอบบนสุดและเส้นท้ายสุดที่เปิดและปิดตารางให้ใช้เส้นคู่ ขนาด 3 จุด ส่วนเส้นที่ใช้
    คั่นแถว (Low) ในส่วนอื่น ๆ ของตารางให้ใช้เส้นเดี่ยว ขนาด ½ จุด ทั้งนี้ ไม่ต้องใช้เส้นคั่นแนวตั้ง (Column)
  2. การพิมพ์ชื่อวิทยาศาสตร์และภาษาอังกฤษ
    -การพิมพ์ชื่อวิทยาศาสตร์ของจุลชีพ พืช หรือสัตว์ ให้ใช้ตามประมวลนามศาสตร์สากล
    (International code of Nomenclature) คือทําให้เด่นชัดแตกต่างจากอักษรหรือข้อความอื่นๆ โดยพิมพ์ด้วยตัวเอน หรือพิมพ์ตัวเอนหนา
    -การพิมพ์ภาษาต่างประเทศด้วยภาษาไทย คําที่มาจากภาษาต่างประเทศเมื่อเขียนหรือ
    แปลเป็นภาษาไทยในลักษณะศัพท์ อาจจะวงเล็บภาษาต่างประเทศนั้นๆ กํากับไว้ด้วยเมื่อเริ่มใช้
    ภาษาต่างประเทศนั้นเป็นครั้งแรกเพียงครั้งเดียว โดยใช้อักษรตัวพิมพ์เล็กทุกตัว เว้นแต่เป็นศัพท์เฉพาะ หรือบัญญัติให้ใช้อักษรตัวพิพม์ใหญ่ตามหลักไวยากรณ์ ส่วนคําศัพท์ภาษาต่างประเทศที่ไม่บัญญัติไว้โดยราชบัณฑิตยสถานก็พิจารณาใช้ตามความเหมาะสม กรณีเป็นคําที่ใช้ทั่ว ๆ ไปไม่จําเป็นต้องวงเล็บภาษาต่างประเทศ
    -การพิมพ์ภาษาต่างประเทศโดยใช้ตัวอักษรภาษาไทยไม่นิยมใส่รูปวรรณยุกต์กํากับเสียง
    สูงต่ำ เช่น
    Oxygen เป็น ออกซิเจน
    Technology เป็น เทคโนโลยี
    คําที่เป็นพหูพจน์ไม่เติม “ส” “ส์” ในภาษาไทย
    Integrals เป็น อินทิกรัล
    Semigroups เป็น เซมิกรุ๊ป
    Games เป็น เกม
    ยกเว้นคํานามที่ใช้เป็นชื่อเฉพาะ เช่น
    ASIANGAMES PROFESSOR เป็น ASST. PROF.
    ASSOCIATE PROFESSOR เป็น ASSOC. PROF.
    PROFESSOR เป็น PROF.
  3. การเขียนอ้างอิง
    ในงานเขียนมี 2 รูปแบบ คือ
    -การเขียนอ้างอิงส่วนเนื้อหา รูปแบบการอ้างอิงที่ใช้อยู่โดยทั่วไป 3 แบบ ได้แก่ แบบเชิงอรรถ
    (footnote citation) แบบอ้างอิงท้ายบท (end note citation) และแบบแทรกในเนื้อหา (in-text citation)
    -การเขียนรายการอ้างอิงท้ายเล่ม อาจรวบรวมเป็นเอกสารอ้างอิง (References) หรือ
    บรรณานุกรม (Bibliography) ก็ได้ ซึ่งมีข้อแตกต่างกันคือ
    เอกสารอ้างอิง: จะรวบรวมรายละเอียดของรายการที่อ้างอิงไว้ในส่วนเนื้อหาเท่านั้น
    บรรณานุกรม: นอกจากจะมีรายละเอียดของรายการที่อ้างอิงไว้ในเนื้อหาทุกรายการแล้ว
    ผู้เขียนสามารถนํารายการอื่นที่ไม่ได้อ้างไว้ในส่วนเนื้อหามารวบรวมไว้ก็ได้
    หากผู้เขียนใช้อ่านเพื่อรวบรวมข้อมูลพื้นฐานหรือเห็นว่าเอกสารนั้นมีความเกี่ยวข้องกับเรื่องที่เขียนและจะเป็นประโยชน์แก่ผู้อ่าน

…จบเรื่องเทคนิคการจัดทำข้อเสนอโครงการฯ 7 ตอน หวังว่า “จะมีสัก 1 คำ ที่ทำให้ท่านได้ประโยชน์นะครับ” ขอบคุณที่ติดตาม …ธัชธาวินท์

แหล่งศึกษาเพิ่มเติม:
สํานักส่งเสริมวิชาการและงานทะเบียน มหาวิทยาลัยราชภัฏสงขลา. 2557.
คู่มือการเขียนหนังสือ/ตํารา ทางวิชาการ. (ระบบออนไลน์) แหล่งที่มา: http://regis.skru.ac.th/RegisWeb/datafiledownload/guide_academic_performance.pdf

“หมู่บ้านปลอดโควิด” ล้อมคอกก่อนสาย ป้องกันไว้ ก่อนหลั่งน้ำตา

รีบทำก่อนจะสาย ลุกขึ้นปกป้องหมู่บ้านตนเองเสียแต่ตอนนี้ครับ ปกป้องญาติพี่น้องของท่าน อย่ารอคำสั่งจากใคร

บนพื้นฐาน “ชุมชน ใช้พลังชุมชน ดูแลชุมชนกันเอง จะรอด”

จึงขอเสนอให้ทำหมู่บ้าน/ชุมชนต้านโควิด ตัวอย่างวิธีทำ คือ

  1. ผู้ใหญ่บ้าน ใจถึงพึ่งได้หัวก้าวหน้า ใจเต็ม100 คิดที่จะปกป้องพี่น้องในหมู่บ้าน และประกาศตน จะทำหมู่บ้านต้านโควิด
  2. ปลุกลูกบ้านทุกคนให้เอาด้วย ร่วมมือร่วมใจ สู้ๆ
  3. ชวนแนวร่วม จากในไปหานอก เช่น ผชผญบ สอบต อสม ผู้นำต่างๆ กก.หมู่บ้าน ครู รพสต กำนัน อบต ยาวไปจนถึงอำเภอ จังหวัด แต่จำไว้ว่าจะไม่ฝากความหวังกับคนนอกหมู่บ้านให้มาช่วย ต้องเดินด้วยคนในชุมชนเป็นหลัก
  4. ช่วยกันเขียนข้อกำหนดในการปฎิบัติมาสัก 10 ข้อว่าต้องทำอะไรบ้าง ต้องให้จนท สธ.มาช่วยเขียน เป็นเกณฑ์ในการตรวจประเมินติดตามด้วย ให้คะแนนข้อละ 10 รวม 100 คะแนน ประเมินคนเองทุกสัปดาห์ และแจก10 ข้อนี้ไปทุกครัวเรือน
  5. ปฎิบัติ กำกับ ควบคุม ตาม 10 ข้อ เช่น
    1) ตั้งกรรมการฝ่ายต่างๆ เช่น สารวัตรโควิดประจำหมู่บ้าน อปคว. อาสาป้องกันภัยโควิด พร้อมมีหน้าที่อะไรบ้าง
    2) ตั้งด่านเข้าออก ตรวจคนเข้าออกให้ปฎิบัติตามกฏ เช่น ห้ามคนไม่ใส่แมสเข้าหมู่บ้าน หรือวัดแล้วพบว่ามีไข้ ห้ามเข้า จนกว่าจะตรวจพบว่าไม่เข้าข่ายโควิด
    3) ออกจากบ้านต้องใส่แมส เข้าบ้านต้องล้างมือ
    4) มีเจลหรือสบู่ล้างมือไว้หน้าบ้าน ใครเข้าบ้านต้องล้างมือก่อนเข้า
    5) มีกฎในการปฎิบัติ ในสถานที่เสี่ยง เช่น ในวัด มัสยิด ตลาดนัด
    6) กักตัวคนที่เดินทางมาจากพื้นที่เสี่ยง แจ้งให้ทุกคนรู้ และช่วยกันดูแล ให้กำลังใจ และขึ้นธงเหลืองเอาไว้เพื่อเป็นเครื่องหมาย
    7) x-ray เพื่อติดตามสถานการณ์ และสารวัตรโควิดออกตรวจตราห้ามการรวมกลุ่ม ตั้งวงต่างๆ เช่น เล่นพนัน กินเหล้า หรือตั้งวงนินทา
    8) ร้านค้าต่างๆ ตลาดนัดชุมชน จัดตามหลักโควิด ต้องมีอุปกรณ์ล้างมือ มีการจัดวิธีซื้อขายให้ลดความเสี่ยง เช่น ไม่ขายให้คนไม่ใส่แมส คนไม่ใส่แมสห้ามเข้า ห้ามไปหยิบจับสินค้าเอง แม่คนจัดของให้คนเดียว ยืนห่างกัน 2 เมตร เข้าออก เดิน อย่างเป็นระเบียบ งดการสัมผัสกันและกัน เป็นต้น
    9)เสียงตามสายให้ความรู้ ให้ข่าวสาร อย่างน้อยวันละ 2 ครั้ง
    10) สมาชิกทุกคนต้องรายงานสถานการณ์ผ่านกลุ่มไลน์
  6. จัดทำรายงานเก็บไว้ เพื่อเป็นข้อมูลสำหรับติดตามและผู้สนใจได้ศึกษา
  7. ประสานงานกับนายอำเภอ สธ. อำเภอ และ รพ.อำเภอ เป็นระยะ
  8. ระดับอำเภอเอาข้อลงแผนที่ระบายสีหมู่บ้านสีเขียว สีเหลือง สีแดง
  9. อื่นๆ เช่น การดูแลให้สามารถการประกอบอาชีพได้ เรื่องนี้ก็สำคัญมาก

ลองดูนะครับ ทำไม่ยาก ตั้งใจทำ เพื่อดูแลคนในชมชน ความสุขมาจากการตั้งใจดี ส่วนผลจะสำเร็จแค่ไหน ทำไป ก็จะดีขึ้นเอง เป็นกำลังให้ ผู้ใหญ่บ้านทุกคน “

ด้วยความห่วงใย….ธัชธาวินท์