ไผ่ bamboo

กรมป่าไม้ ได้แบ่งชนิดไผ่ตามการใช้ ประโยชน์ได้ 3 กลุ่ม

1. ไผ่เพื่อผลผลิตหน่อ เช่น ไผ่ตง ไผ่บงใหญ่ ไผ่ซาง ไผ่สีสุก ไผ่รวก ไผ่ไร่ ไผ่กิมซุ่ง ไผ่หม่าจู๋ ไผ่ปักกิ่ง ไผ่บงหวาน ฯลฯ

2. ไผ่เพื่อผลผลิตลำ สำหรับใช้ในการก่อสร้าง ทำาเครื่องเรือน เครื่องมือ เครื่องใช้ ไม้ค้ายัน งานจักสานและงานหัตถกรรมการก่อสร้าง ทำาฟาก เสาคำ้ายัน แผ่นสานไม้อัด ไม้ไผ่อัด เช่น ไผ่สีสุก ไผ่เฮี๊ยะ ไผ่ตง ไผ่บงใหญ่ ไผ่ลำามะลอก ไผ่ซางนวล และไผ่ป่า

• เครื่องเรือน เช่น ไผ่รวก ไผ่เลี้ยง ไผ่ตง ไผ่ซางหม่น

• ไม้ไผ่ดัด เช่น ไผ่รวก

• ทำข้าวหลาม เช่น ไผ่ป่า ไผ่ข้าวหลาม ไผ่ตง ไผ่สีสุก

• ทำไม้เสียบอาหาร ไม้จิ้มฟัน เช่น ไผ่รวก ไผ่ป่า ไผ่ซางนวล

• งานจักสานและหัตถกรรม เช่น ไผ่รวก ไผ่ไร่ ไผ่สีสุก ไผ่ซาง ไผ่ซางนวล ไผ่ป่า ไผ่รวก ไผ่รวกดำา ไผ่ไร่ ไผ่ข้าวหลาม และไผ่เฮี๊ยะ

• เยื่อกระดาษ เช่น ไผ่เป๊าะ ไผ่ป่า ไผ่สีสุก ไผ่ซาง ไผ่ซางนวล ไผ่ตง ไผ่บงดำา ไผ่เหลือง

3. ไผ่เพื่อสิ่งแวดล้อม ปลูกเพื่อเป็นแนวรั้ว แนวกันลม และยึดดิน กัน ตลิ่งพัง ปลูกเป็นไม้มงคล เช่น ไผ่สีสุก ไผ่เลี้ยง ไผ่รวก ไผ่ป่า ไผ่ทอง ไผ่น้าเต้า และไผ่เหลือง ไผ่ที่นำามาใช้ประโยชน์ส่วนใหญ่มักจะเป็นไผ่จากป่าธรรมชาติ แต่ปัจจุบัน ความต้องการไผ่เพิ่มมากขึ้น เนื่องจากความต้องการวัตถุดิบสำาหรับภาคอุตสาหกรรม ตั้งแต่อุตสาหกรรมภายในครัวเรือนไปจนถึงอุตสาหกรรมขนาดใหญ่เพิ่มมากขึ้น อุตสาหกรรมที่ใช้ไผ่เป็นวัตถุดิบแบ่งประเภทได้ ดังนี้

• อุตสาหกรรมเยื่อกระดาษ

• อุตสาหกรรมไม้ก่อสร้าง ไม้ค้ายัน

• อุตสาหกรรมการเกษตร

• อุตสาหกรรมอาหาร

• อุตสาหกรรมเฟอร์นิเจอร์ และของแต่งบ้าน

• อุตสาหกรรมประมง

ระยะปลูกไผ่ขึ้นอยู่กับชนิดไผ่ ไผ่ที่มีกอขนาดเล็กถึงขนาดกลาง เช่น
ไผ่รวก ไผ่เลี้ยง ใช้ระยะปลูก 4×4 เมตร
ไผ่ซาง ไผ่ซางนวล ใช้ระยะปลูก 4×5 หรือ 5×5 เมตร
ไผ่ที่มีกอขนาดใหญ่ เช่น ไผ่ตง ใช้ระยะปลูก 5×5 เมตร
ไผ่ป่า ไผ่สีสุก ไผ่บง ควรใช้ระยะปลูก 5×5 หรือ 6×6 เมตร

1. การตัดสางลำหรือการตัดแต่งกอ การตัดสางลำจะทำเมื่อสิ้นสุด ฤดูฝน ประมาณเดือนพฤศจิกายน-ธันวาคม โดยตัดเอาลำไผ่ที่มีอายุตั้งแต่ 4 ปี ซึ่งมีความสามารถในการแตกหน่อลดลงออกไป และเปิดโอกาสให้ลำอายุ 1-2 ปี เจริญเติบโตได้เต็มที่ โดยมีลำอายุ 3 ปี ซึ่งมีใบสมบูรณ์ทำาหน้าที่ผลิตอาหารเลี้ยง หน่ออ่อน โดยทั่วไปการตัดสางกอจะเหลือหน่อไว้เจริญเติบโตในปีถัดไปเพียง 3-4 หน่อ/กอ ซึ่งเลือกหน่อที่ลำาตั้งตรงและแข็งแรงไว้ การตัดแต่งกอควรดำาเนินการ ดังนี้
1. ตัดกิ่งที่เป็นโรคและกิ่งแห้งออก
2. กอไผ่ที่มีอายุระหว่าง 1-2 ปี ไม่ควรรีบตัดหน่อ ทั้งนี้เพื่อทิ้งไว้เป็น ลำาสำาหรับเลี้ยงกอและขยายกอให้ใหญ่ขึ้น
3. กอไผ่ที่มีอายุ 2 ปี ให้เลือกตัดหน่อที่เบียดชิดลำาอื่น และหน่อที่ไม่ สมบูรณ์ออก เหลือไว้เพียง 5-7 หน่อต่อกอ
4. กอไผ่ที่มีอายุ 3 ปีขึ้นไป ให้เลือกตัดลำาแก่ที่มีอายุเกิน 3 ปีขึ้นไป ออก เพื่อขายหรือใช้ประโยชน์ตามความเหมาะสม โดยเหลือลำาแม่ที่สมบูรณ์ไว้ ประมาณ 10-15 ลำาต่อกอเพื่อเลี้ยงกอและเลี้ยงหน่อที่ออกใหม่ การตัดลำแก่ ออกนี้ควรตัดจากลำาที่อยู่ตรงกลางกอออก กอไผ่จะได้โปร่งและขยายออกได้

2. การกำาจัดวัชพืช ในแต่ละปีทำา 2 ครั้ง ในช่วงฤดูการเจริญเติบโตหรือ ฤดูฝน ประมาณเดือนมิถุนายน-กรกฎาคม และช่วงปลายฤดูฝน ประมาณเดือน ตุลาคม-พฤศจิกายน

3. การพรวนดิน/คลุมดิน ทำเพื่อป้องกันตาเหง้าและรากแห้งเมื่อเข้าสู่ ฤดูแล้ง สามารถทำต่อเนื่องหรือควบคู่ไปกับการกำจัดวัชพืช ในช่วงเดือนธันวาคม ถึงมกราคมของปีถัดไป โดยพูนดินกลบโคนกอไผ่สูง 50 ซม. รัศมี 1 เมตรรอบกอไผ่

4. การให้น้ำ เป็นกิจกรรมที่เพิ่มขึ้นเพื่อผลิตหน่อไม้นอกฤดูกาล โดย ให้นำ้าในฤดูแล้งตั้งแต่เดือนมกราคมไปจนถึงเดือนพฤษภาคม เพื่อให้ผลิตหน่อ ในเดือนมีนาคม-เมษายน ปกติไผ่ตงต้องการนำ้าประมาณ 120 ลิตร/วัน หรือ 6 ปี๊บ/กอ/วัน

5. การใส่ปุ๋ย โดยทั่วไปจะใส่ในช่วงต้นฤดูฝน ประมาณเดือนพฤษภาคม ถึงกรกฎาคม แต่ถ้าต้องการผลผลิตหน่อนอกฤดู ให้ใส่ปุ๋ย 2 ช่วงคือ ประมาณ เดือน มีนาคม-เมษายน และประมาณเดือนกรกฎาคม-สิงหาคม เพื่อให้ได้ผลผลิต หน่อจำนวนมาก โดยใส่ปุ๋ยคอก (ปุ๋ยขี้ไก่) ประมาณ 20-30 กิโลกรัม/กอ ประมาณ 1.5-2.0 ตัน/ไร่ และใส่ปุ๋ยสูตร 15-15-15 ประมาณ ½ กิโลกรัม/กอ ประมาณ 30-40 กิโลกรัม/ไร่ โดยพรวนดินรอบกอแล้วหว่านปุ๋ยในรัศมี 1 เมตร รอบกอ เสร็จแล้วคลุมด้วยกอหญ้าแห้งเพื่อป้องกันฝนชะหน้าดิน

6. แมลงที่พบในสวนไผ่และไผ่ในธรรมชาติ ได้แก่ หนอนผีเสื้อกลางคืน กัดกินใบ หนอนด้วงงวงเจาะหน่อไผ่ (Cyrtotrachelus sp.) ด้วงกินหน่อ (Xylotrupes Gideon L.) ด้วงงวงเจาะกิ่ง (Otidognathus sp.) เพลี้ยอ่อน (Pseudoregma sp.) และมวนดูดนำ้าเลี้ยง (Physomerus grossipes) การป้องกันกำาจัดทำาได้หลายวิธี เช่น การใช้สารเคมี เช่น มาลาไธออน เซฟวิน ผสมน้าราดหน่อและเหง้า หรือโดย ใช้วนวัฒนวิธี เช่น การสางกิ่ง สางลำาแก่ เพื่อกำาจัดที่อยู่ของดักแด้

……….

อ้างอิง:  สุทัศน์ เล้าสกุล ณัฏฐากร เสมสันทัด. การขยายพันธุ์ การปลูกและการจัดการสวนไผ่เศรษฐกิจ. โครงการฟื้นฟูด้านป่าไม้ในพื้นที่ประสบภัยสึนามิ