13 ผลงานวิจัยดีเด่นกรมวิชาการเกษตร ปี2563

เรื่องที่4 เห็ดเยื่อไผ่

งานวิจัยดีเด่น กรมวิชาการเกษตร ในงานประชุมวิชาการปี 2563 เรื่องที่ 4 การพัฒนาสายพันธุ์และเทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแหสายพันธุ์ไทย
นพวรรณ นิลสุวรรณ อุมาพร เพชรพรรณ นูรีดา สาและ บรรเทา จันทร์พุ่ม จิระ สุวรรณประเสริฐ ธัชธาวินท์ สะรุโณ อภิญญา สุราวุธ ภรณี สว่างศรี สุวลักษณ์ ชัยชูโชติ

เห็ดร่างแห หรือเห็ดเยื่อไผ่ (Dictyophora spp. Synonyme :Phallus) มีชื่อเรียกหลากหลาย ตามลักษณะเด่นที่เห็นทั่วไปของเห็ด เช่น Long net Strinkhorn, bamboo mushroom, Lady mushroom
อานนท์ (2555) ให้ข้อมูลว่าประเทศจีนถือเป็นประเทศที่มีการศึกษาวิจัยเทคโนโลยีการ เพาะเห็ดร่างแหอย่างต่อเนื่องและยาวนานกว่า 80 ปี โดยสายพันธุ์ที่เพาะเป็นการค้ามีเพียง 2 สายพันธุ์ คือ Phallus indusiata Fisch และP. echinovolvata Zang ในขณะที่หลายประเทศพยายามพัฒนา เทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแห เพราะมีคุณค่าทางโภชนาการ และสารออกฤทธิ์ทางชีวภาพที่สำคัญ มากมายหลายชนิด จึงเป็นสินค้าที่ตลาดมีความต้องการในปริมาณมาก

สำหรับในประเทศไทย อรทัย (2559) รายงานการนำเข้าเห็ดร่างแหชนิดอบแห้ง เฉลี่ยปีละไม่ต่ ากว่า 6,500 ตัน คิดเป็นมูลค่า การนำเข้าไม่ต่ำกว่า 1,500 ล้านบาท แต่กลับตรวจพบสารตกค้างซัลเฟอร์ไดออกไซด์ 4,498.09 มิลลิกรัม/กิโลกรัม และสารแคดเมียม 2.17 มิลลิกรัม/กิโลกรัม ซึ่งเกินค่ามาตรฐานที่จีน อนุญาตให้มีการบริโภคภายในประเทศ เห็ดร่างแหดังกล่าวข้างต้นจึงถูกส่งขายได้เฉพาะในประเทศที่ ไม่เข้มงวดในการตรวจสอบการนำเข้าเห็ดอบแห้ง เช่น ไทย ลาว พม่า และขายได้ในราคาถูก

ที่ผ่านมา กรมวิชาการเกษตร โดย สำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพได้สำรวจ รวบรวม คัดเลือก และศึกษา วิธีการเพาะเห็ดร่างแหสายพันธุ์ไทยในเขตพื้นที่ภาคเหนือ และภาคกลางของประเทศไทย พบว่าเห็ด ร่างแหกระโปรงสั้นสีขาว อ.บางพระ จ.ชลบุรี ที่เพาะในแปลงเแบบก่ออิฐบล๊อก ขนาดกว้างXยาวXสูง เท่ากับ 50X80X15 เซนติเมตร ให้ผลผลิตเฉลี่ย 1,643 กรัมต่อแปลง (วราพร และคณะ, 2558)

การพัฒนาเทคโนโลยีการเพาะเห็ดร่างแหหรือเห็ดเยื่อไผ่สายพันธุ์ไทย เริ่มดำเนินการเดือน ตุลาคม 2559 – กุมภาพันธ์ 2563 โดยเก็บรวบรวมเห็ดร่างแหชนิดที่บริโภคได้ในพื้นที่ภาคใต้ตอนล่างได้ จำนวน 9 ไอโซเลท จากสำนักวิจัยพัฒนาเทคโนโลยีชีวภาพ และพันธุ์การค้า อย่างละ 1 ไอโซเลท รวม 11 ไอโซเลท นำมาจำแนกโดยใช้สัณฐานวิทยาด้วยตาเปล่าและเทคนิคทางชีวโมเลกุล ได้เป็น

เห็ดร่างแห กระโปรงสั้นสีขาว (Phallus atrovolvatus และ P. merulinus) เห็ดร่างแหกระโปรงยาวสีขาว (P. echinovolvata) จากนั้นนำมาศึกษาตามขั้นตอนในกระบวนการเพาะ คือ การผลิตเชื้อขยาย พบว่า การใช้เห็ดหลินจือเป็นวัสดุเพาะเลี้ยงเส้นใย ทำให้เห็ดร่างแหทุกไอโซเลทเจริญได้ดี เส้นใยมีความหนาแน่นปานกลางถึงมาก

การผลิตเชื้อเพาะ พบว่าวัสดุสูตรที่ 1 ที่มีส่วนผสมของ ขี้เลื่อยไม้ยางพารา:รำละเอียด:ปูนขาว:ดีเกลือ:ยิปซัม อัตรา 90:5:1:2:2 โดยน้ำหนัก ทำให้เส้นใยของทุกไอโซเลทเจริญได้ดี ใช้เวลาบ่มเชื้อน้อยที่สุดเฉลี่ย 32.6 วัน

การเพาะเลี้ยงให้เกิดดอก พบว่าวัสดุเพาะสูตรที่ 7 ที่มีส่วนผสม ของใบไผ่และกิ่งไผ่:แกลบดิบ:ขุยมะพร้าว อัตรา 50:25:50 โดยน้ำหนัก เป็นวัสดุเพาะที่เหมาะสมที่สุด โดยเห็ดร่างแหกระโปรงสั้นสีขาว (K8) ให้ผลผลิตสูงสุด 794.33 กรัมต่อตะกร้าเพาะ และมีสารสำคัญ กลุ่มกระตุ้นภูมิคุ้มกัน สารต้านอนุมูลอิสระ และสารสำคัญทางด้านเวชสำอางในปริมาณสูง
ผลทดสอบ พิษเฉียบพลันในสัตว์ทดลองอยู่ในระดับความปลอดภัยที่ 5 ตามมาตรฐาน OECD 423 คือมีความ ปลอดภัยสูง
ได้ขยายผลงานวิจัยผ่านการอบรม การทำแปลงเรียนรู้ และขยายผลสู่เกษตรกรในพื้นที่ ร่วมกับหน่วยงานภาครัฐในพื้นที่จังหวัดสงขลา ซึ่งได้รับการตอบรับเป็นอย่างดี

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s