Top 13 DOA research award

13 ผลงานวิจัยดีเด่น กรมวิชาการเกษตร ปี2563 เรื่องที่6 การส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งอย่างยั่งยืนด้วยพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร ในพื้นที่ภาคเหนือ และตะวันออกเฉียงเหนือ

มันฝรั่ง (Solanum tuberosum L.) เป็นพืชอุตสาหกรรมที่สำคัญของเกษตรกรในพื้นที่ ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ทำให้เกษตรกรมีรายได้เฉลี่ย 15,000-25,000 บาทต่อไร่ ส่งผลให้มี เม็ดเงินหมุนเวียนในระบบเกษตรกรไทยมากกว่า 1,270 ล้านบาทต่อปี จังหวัดที่มีการปลูกมันฝรั่งมาก ที่สุด คือ จ. เชียงใหม่ รองลงมาคือ จ. ตาก ลำพูน เชียงราย พะเยา ลำปาง เพชรบูรณ์ หนองคาย สกลนคร เลย และนครพนม (ศูนย์วิจัยเกษตรหลวงเชียงใหม่, 2557; อรทัย, 2560) ในปี 2559 มีพื้นที่ เพาะปลูกมันฝรั่งพันธุ์โรงงาน 34,777 ไร่ ให้ผลผลิต 105,988 ตัน ผลผลิตต่อไร่เฉลี่ย 3,048 กก. (สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2559) จึงทำให้อุตสาหกรรมมันฝรั่งแปรรูปของประเทศไทยมีมูลค่า มากกว่า 9,000 ล้านบาทต่อปี โดยการส่งเสริมและลงทุนในอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งแผ่นทอดกรอบใน ประเทศจากภาคเอกชน 3 บริษัท ได้แก่ บริษัท เป๊ปซี่-โคล่า (ไทย) เทรดดิ้ง จำกัด บริษัท เบอร์ลี่ ยุคเกอร์ ฟู้ดส์ จำกัด และบริษัท ยูนิแชมป์ จำกัด (สมบัติ, 2556) มีความต้องการมันฝรั่งสดสูงถึง 150,000 ตันต่อ ปี เพื่อใช้ในการแปรรูป (สำนักงานเศรษฐกิจการเกษตร, 2557; ชวาลา, 2559) ส่งผลให้เกษตรกรมีความ ต้องการหัวพันธุ์มันฝรั่งที่มีคุณภาพ ปลอดโรค และราคาถูก มากกว่า 10,000 ตันต่อปี

แต่อย่างไรก็ตาม ผลผลิตของหัวพันธุ์มันฝรั่งภายในประเทศมีไม่เพียงพอ กลุ่มเกษตรกรและผู้ประกอบการผลิตได้เพียงร้อย ละ 38 ผู้ประกอบการจึงนำเข้าหัวพันธุ์มันฝรั่งจากต่างประเทศประมาณ 6,500 ตันต่อปี คิดเป็นร้อยละ 62 ทำให้สูญเสียเงินตราต่างประเทศคิดเป็นมูลค่ากว่า 227.5 ล้านบาท (อรทัย, 2562) ทำให้ต้นทุนการ ผลิตสูง เนื่องจากค่าแรงและค่าหัวพันธุ์ที่น าเข้าจากต่างประเทศมีราคาแพง ประกอบกับหัวพันธุ์ที่ เกษตรกรเป็นผู้ผลิต และเก็บไว้ใช้เองไม่มีคุณภาพ มีการติดโรคแบคทีเรีย (Ralstonia solanacearum) ทำให้ได้ผลผลิตต่อไร่ต่ำ พันธุ์ที่เกษตรกรใช้ปลูกเป็นพันธุ์ Atlantic ที่อ่อนแอต่อโรคใบไหม้ (Phytophthora infestans) มีการแพร่ระบาดมากในทุกระยะการปลูก ท าให้ต้นตายก่อนการลงหัว (สุรชาติ และคณะ, 2540)

เพื่อแก้ไขปัญหาที่เป็นข้อจำกัดต่อการขยายตัวของอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งในประเทศ ไทย จึงจำเป็นต้องพัฒนาเทคโนโลยีการผลิต โดยมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมอุตสาหกรรมแปรรูปมัน ฝรั่งอย่างยั่งยืน ด้วยการให้เกษตรกรใช้พันธุ์มันฝรั่งพันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร พันธุ์ เชียงใหม่ 1 และเชียงใหม่ 2 ที่ต้านทานต่อโรคใบไหม้ ให้ผลผลิตสูง มีคุณภาพได้มาตรฐานการแปรรูป ร่วมกับการ ส่งเสริมให้เกษตรกร ผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งใช้เอง โดยใช้เทคโนโลยีการผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งปลอดโรคของ กรมวิชาการเกษตร ในการผลิตหัวพันธุ์ขยาย (basic seed production: G1) และ หัวพันธุ์รับรอง (certified seed production: G2-G3) ขยายผลถ่ายทอดเทคโนโลยีการผลิตสู่เกษตรกร จะเป็น แนวทางให้เกษตรกรได้ใช้หัวพันธุ์ที่ดี ให้ผลผลิตสูง ปลอดจากโรค ราคาถูก ทำให้เกษตรกรมีรายได้ เพิ่มขึ้น และมีคุณภาพชีวิตที่ดีขึ้น นอกจากนี้ยังเป็นการช่วยลดการนำเข้าหัวพันธุ์จากต่างประเทศ ก่อให้เกิดการพัฒนาด้านการเกษตร ช่วยให้ธุรกิจอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งมีวัตถุดิบเพียงพอในการ ขยายตลาด และเพิ่มศักยภาพการผลิตในอุตสาหกรรมมันฝรั่งของไทยให้แข่งในตลาดโลกได้อย่างยั่งยืน

ผลวิจัย

งานวิจัยนี้ จึงมีวัตถุประสงค์เพื่อส่งเสริมให้เกษตรกรในพื้นที่ภาคเหนือและตะวันออกเฉียงเหนือ ได้ใช้มันฝรั่งพันธุ์ แนะนำของกรมวิชาการเกษตร ซึ่งมีความทนทานต่อโรคใบไหม้ ให้ผลผลิตสูง และได้มาตรฐานการแปร รูป ที่ผลิตจากระบบการผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งปลอดโรคแบบครบวงจร นำไปทดสอบเทคโนโลยีการผลิต มันฝรั่ง ปี 2558-2559 โดยใช้พันธุ์แนะนำของกรมวิชาการเกษตร คือ พันธุ์ เชียงใหม่ 1 และ เชียงใหม่ 2 อัตรา 350 กก./ไร่ เปรียบเทียบกับพันธุ์แอตแลนติก และพันธุ์ FL ในแปลงเกษตรกรจ านวน 63 ราย ทำให้ได้ผลผลิตมันฝรั่งเฉลี่ย 3.6 ตัน/ไร่ สูงกว่าพันธุ์เกษตรกรร้อยละ 14 ได้ขนาดหัวที่ผ่านเกณฑ์ โรงงานเฉลี่ย 3.2 ตัน/ไร่ สูงกว่าเดิมร้อยละ 13 ให้ปริมาณแป้งเฉลี่ย 19.9% ต้นทุนการผลิตเฉลี่ย 23,008 บาท/ไร่ ต่ำกว่าเดิมร้อยละ 3 รายได้เฉลี่ย 39,123 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้นจากเดิมร้อยละ 15 ทำให้มี รายได้เพิ่มขึ้นเฉลี่ย 16,115 บาท/ไร่ เพิ่มขึ้นร้อยละ 42 และมีอัตราส่วนผลตอบแทนต่อการลงทุน (BCR) เฉลี่ย 1.8 สูงกว่าเดิมร้อยละ 0.3 ซึ่งเกษตรกรที่ร่วมวิจัยมีความพึงพอใจมากที่สุดต่อการใช้หัว พันธุ์มันฝรั่งพันธุ์แนะนำ และเทคโนโลยีการผลิตของกรมวิชาการเกษตร คิดเป็นร้อยละ 75 และ 54 ตามลำดับ ส่งผลให้มีความต้องการใช้หัวพันธุ์ในปริมาณสูง จึงดำเนินโครงการขยายผลจัดทำแปลง ต้นแบบผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่ง ปี 2561-2562 ในแปลงเกษตรกรจำนวน 16 ราย ได้ผลผลิตหัวพันธุ์ เฉลี่ย 3.2 ตัน/ไร่ มีต้นทุนการผลิตลดลงร้อยละ 26 จาก 30,000 บาท/ไร่ เป็น 23,834 บาท/ไร่ จึง ขยายผลสู่แปลงผลิตหัวพันธุ์มันฝรั่งเชิงพาณิชย์ของเกษตรกร 178 ราย รวม 704 ไร่ จากผลผลิต G1จ านวน 53.84 ตัน ทำให้มีหัวพันธุ์อยู่ในระบบการค้า 171.7 ตัน ใช้เป็นวัตถุดิบส่งโรงงานแปรรูป 2,076 ตัน ทำให้เกษตรกรลดต้นทุนการผลิตลงร้อยละ 58 มีรายได้เพิ่มขึ้นไม่น้อยกว่า 34,110 บาท/ไร่ คิดเป็น มูลค่าทางระบบเศรษฐกิจรวม 255.9 ล้านบาท ทำให้ลดการนำเข้าลงร้อยละ 5 นอกจากนี้เกษตรกร ได้ถ่ายทอดความรู้ผ่านการจัดฝึกอบรม 3,762 ราย และกิจกรรมต่างๆ อันก่อให้เกิดความยั่งยืนใน ธุรกิจอุตสาหกรรมแปรรูปมันฝรั่งในระยะยาว

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s