ศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน สงขลา

ศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน (ศชช.)

           สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 สงขลา (สวพ.8)

ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรสงขลา (ศวพ.สงขลา)

ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดสงขลา (ศทอ.สงขลา)

สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 5 จังหวัดสงขลา (สสก.5)

ชีวภัณฑ์ทางการเกษตร เป็นเทคโนโลยีที่นำ จุลินทรีย์ แมลงศัตรูธรรมชาติ และสารสกัดจากพืช มาใช้ในการป้องกันกำจัดโรค แมลง ศัตรูพืช ปัจจุบันมีผลงานวิจัยและผลิตภัณฑ์ต่างๆ ออกมามากมาย และที่นิยมใช้ทางการเกษตร ได้แก่ ชีวภัณฑ์เพื่อป้องกันกำจัดโรคพืช เช่น เชื้อราไตรโคเดอร์มา  เชื้อแบคทีเรียบาซิลลัสซับทีสิส DOA 24 บาซิลลัส ซับทีสิส 20 W16 เห็ดเรืองแสงสิรินรัศมี เป็นต้น  ชีวภัณฑ์กำจัดแมลง เช่น  เชื้อราเมตาไรเซียม  เชื้อราบิวเวอเรีย เชื้อไวรัส NPV สัตว์/แมลงศัตรูธรรมชาติ  เช่น ไส้เดือนฝอย มวนพิฆาต แมลงหางหนีบ แตนเบียนต่างๆ สารสกัดจากพืช เช่น สะเดา สาบเสือ ชีวภัณฑ์กำจัดหนู เช่น โตรโตซัว เป็นต้น

ชีวภัณฑ์จึงเป็นสารที่มีประโยชน์มากทั้งในด้านของการนำมาใช้ในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช และเป็นทางเลือกที่มีความปลอดภัยกว่าการใช้สารเคมีป้องกันกำจัดศัตรูพืชที่ปัจจุบันพบปัญหาสารพิษตกค้างในผลผลิต เป็นอันตรายต่อผู้ผลิต ผู้บริโภค และในสิ่งแวดล้อม

ความนิยมใช้ชีวภัณฑ์ของเกษตรกรในปัจจุบันได้รับความสนใจมากขึ้น แต่ยังอยู่ในวงจำกัด ไม่แพร่หลาย ซึ่งขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น เกษตรกรยังมีความรู้ความเข้าใจน้อย จึงยังไม่มีการนำมาใช้ประโยชน์ หรือนำมาใช้งานไม่ถูกต้องจึงทำให้มีประสิทธิภาพต่ำ  และที่สำคัญคือความไม่สะดวกในการจัดหามาใช้งาน เนื่องจากมีการผลิตเชิงการค้าน้อย ชีวภัณฑ์หลายชนิดต้องไปขอจากหน่วยงานราชการที่อยู่ห่างไกล ไม่สามารถผลิตเองได้เนื่องจากมีขั้นตอนการผลิตที่ยากและซับซ้อน เป็นต้น

         คณะนักวิจัยและส่งเสริมที่ร่วมโครงการวิจัยและส่งเสริมเกษตรเชิงพื้นที่ในชุมชน ป่าขาด รำแดง  และบ้านแค จ.สงขลา นำโดย นายธัชธาวินท์ สะรุโณ ผู้เชี่ยวชาญด้านการจัดการผลิตพืชที่เหมาะสมกับสภาพพื้นที่ภาคใต้ตอนล่าง สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 สงขลา (สวพ.8) กรมวิชาการเกษตร กระทรวงเกษตรและสหกรณ์ จึงได้มีความคิดริเริ่มในการพัฒนารูปแบบการจัดการชีวภัณฑ์ของชุมชนขึ้นมา โดยทดลองจัดตั้ง

“ศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน (ศชช.)” บนคำขวัญที่ว่า “ชีวภัณฑ์พร้อมใช้ ให้บริการโดยชุมชน” โดยคณะนักวิจัยจาก สวพ.8 ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรสงขลา (ศวพ.)  นักส่งเสริมการเกษตร ศูนย์ส่งเสริมเทคโนโลยีการเกษตรด้านอารักขาพืชจังหวัดสงขลา(ศทอ.)  สำนักงานส่งเสริมและพัฒนาการเกษตรที่ 5 จังหวัดสงขลา (สกก.5) ทำการคัดเลือกเกษตรกรที่ต้องการใช้ชีวภัณฑ์ มีการทำเกษตรอินทรีย์ หรือเกษตรปลอดภัย มาเป็นสถานที่ตั้งศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน

“ศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน ”  คือ เป็นสถานที่ให้บริการชีวภัณฑ์แก่ชุมชนที่ตั้งอยู่ที่บ้านของเกษตรกร โดยหน่วยงานที่ผลิตชีวภัณฑ์จะนำชีวภัณฑ์มาส่งให้ ศชช. เป็นระยะ จะทำให้เกษตรกรไม่ต้องเสียเวลาและต้องเสียค่าใช้จ่ายในการเดินทางไปที่หน่วยงานราชการที่อยู่ไกลๆ จะมีการอบรมให้เกษตรกรเจ้าของศูนย์ให้มีความรู้ด้านชีวภัณฑ์ เสมือนเป็นครู/หมอพืช/ สามารถให้คำปรึกษาเบื้องต้นแก่เพื่อนบ้านได้  สามารถผลิตชีวภัณฑ์บางชนิดเพื่อไว้ใช้เองพร้อมแจกจ่ายให้เพื่อนบ้าน เป็นศูนย์ที่จะให้ความรู้ อบรม สาธิต ฝึกสอน ให้คำแนะนำ ให้ความปรึกษาด้านชีวภัณฑ์ ที่สามารถติดต่อสอบถามนักวิชาการได้ตลอดเวลา นอกจากนั้นจะมีการพัฒนาส่งเสริมการรวมกลุ่มเกษตรกร เครือข่ายผู้ใช้ชีวภัณฑ์ และส่งเสริมสินค้าปลอดภัยเข้าส่งตลาด เป็นต้น

สถานที่ตั้งศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน จัดตั้งขึ้นเป็นสาขาแรกที่ ชุมชนป่าขาดโมเดล  บ้านนายมนูญ ยศปัญญา   ตำบลป่าขาด อำเภอสิงหนคร จังหวัดสงขลา ในวันที่ 2 กุมภาพันธ์ 2564 และจะขยายสาขาที่2 ชุมชนรำแดงโมเดล บ้านนางสนธิยา ละอองสกุล ตำบลม่วงงาม อำเภอสิงหนคร  สาขาที่3 ชุมชนบ้านแคโมเดล บ้านนายไพฑูรย์ พรหมวิจิตร ตำบลบ่อแดง อำเภอสทิงพระ จังหวัดสงขลา ทั้ง 3 ศูนย์เป็นศูนย์ที่ทดลองพัฒนาการบริหารจัดการและการให้บริการ ดำเนินการภายใต้แผนงานวิจัยทดลองขยายการผลิตแปลงใหญ่และถ่ายทอดเทคโนโลยีเทคโนโลยีการเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตพืชที่เหมาะสมกับสภาพภูมิสังคมของเกษตรกรเพื่อนำไปสู่ความเข้มแข็งของสังคมเกษตร โครงการขับเคลื่อนผลงานวิจัยสู่การใช้ประโยชน์ สวพ.8 กรมวิชาการเกษตร และโครงการพัฒนาเทคโนโลยีการจัดการศัตรูพืชแบบผสมผสานโดยเน้นการใช้ชีวภัณฑ์ในพื้นที่ชุมชนต้นแบบ จังหวัดสงขลา ศทอ.สงขลา สกก.5  

         รูปแบบการตั้งศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน มีรูปแบบเสมือนการขยายแฟรนไชส์ทางธุรกิจ คือ ชุมชนหรือเกษตรกรที่ต้องการเป็นสาขา สามารถติดต่อกับ สวพ.8 หรือ ศทอ.สงขลา โดยมีเงื่อนไข คือ เป็นเกษตรกรที่ประสงค์จะใช้ชีวภัณฑ์เป็นหลักในการป้องกันกำจัดศัตรูพืช มีสถานที่สำหรับจัดเก็บชีวภัณฑ์ มีสมาชิกเกษตรกรที่ต้องการใช้ชีวภัณฑ์ มีความพร้อมในการให้บริการแก่เพื่อนบ้าน มีความพร้อมในการผลิตขยายชีวภัณฑ์บางชนิด หลังจากสมัครแล้วหน่วยงานจะอบรมให้ความรู้ จัดหาคู่มือ เอกสาร แผ่นภาพ ให้ความรู้ จัดหาชีวภัณฑ์มาส่งให้ตามความเหมาะสมของการผลิตพืช และมีเจ้าหน้าที่คอยเป็นที่ปรึกษาทั้งการเยี่ยมเยียนและออนไลน์

ศูนย์ชีวภัณฑ์ชุมชน จะเป็นอีกรูปแบบหนึ่งของการส่งเสริมการใช้ชีวภัณฑ์ให้เป็นประโยชน์มากขึ้นจากความร่วมมือของหน่วยงานกรมวิชาการเกษตร และกรมส่งเสริมการเกษตรในการทำงานวิจัยส่งเสริมเกษตรเชิงพื้นที่      

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s