วิจัยชุมชนนวัตกรรมความมั่นคงทางอาหาร

เปิดตัวแนะนำ
โครงการวิจัยการจัดการผลิตพืชเพื่อเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชนนวัตกรรมวิชาการเกษตร
ชื่อย่อ ชุมชนนวัตกรรมความมั่นคงด้านอาหาร ( DOA smart community of food security)

จัดทำเพื่อตอบสนองยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี ด้านเกษตรในแผนแม่บทย่อยระบบนิเวศเกษตร ยุทธศาสตร์การขับเคลื่อน “โมเดลเศรษฐกิจ BCG” สนองกับแผนปฏิบัติการด้านงานวิจัยและนวัตกรรมกรมวิชาการเกษตร ปี 2564 – 2569 กรอบวิจัยที่ 3.5.1 กรอบวิจัยและพัฒนารูปแบบการผลิตพืชเพื่อสร้างความมั่นคงด้านอาหารและเสถียรภาพด้านรายได้ให้กับครัวเรือนและชุมชนโดยใช้ประโยชน์จากความหลากหลายทางชีวภาพ และตอบสนองกับยุทธศาสตร์ ววน. แพลตฟอร์มที่ 2 การวิจัยและสร้างนวัตกรรมเพื่อตอบโจทย์ท้าทายของสังคม โปรแกรมที่ 7 แก้ไขปัญหาท้าทายและยกระดับการพัฒนาอย่างยั่งยืนด้านทรัพยากรธรรมชาติสิ่งแวดล้อมและการ เกษตร ในการที่จะช่วยการแก้ไขปัญหา ยกระดับการพัฒนาการเกษตรอย่างยั่งยืน และมีผลิตภาพทางการ เกษตรเพิ่มขึ้น


ด้านประเด็นปัญหาการวิจัยด้านความมั่นคงทางอาหารในภาคใต้ตอนล่างมีปัญหาที่คล้ายคลึงกัน คือ เกษตรกรพึ่งพาการผลิตพืชเชิงเดี่ยวมาเป็นเวลานาน เมื่อเกิดปัญหาราคาผลผลิตตกต่ำ ต้นทุนการผลิตสูงขึ้น ทำให้ขาดเสถียรภาพทางรายได้ ส่วนด้านความมั่นคงทางอาหาร พบว่าระบบพืชเชิงเดียวทำให้เกิดการสูญเสียความหลากหลายทางอาหาร คุณภาพและความปลอดภัยทางอาหาร พบว่ามีปัญหาสารพิษตกค้างในผลผลิต และมักเกิดปัญหาผลผลิตเสียหายจากภัยแล้งและน้ำท่วม ชุมชนยังพึ่งพาผลิตผลจากภายนอกเป็นหลักและยังไม่มีการจัดการระบบความมั่นคงทางอาหารของชุมชน และการแพร่ระบาดของโรคติดเชื้อไวรัสโคโรนา 2019 จะส่งผลกระทบต่อรายได้เกษตรกรเป็นอย่างมาก

สถานที่การวิจัยดำเนินการ คือ ภาคใต้ตอนล่าง รวม 5 จังหวัด 6 ชุมชน ระยะเวลาดำเนินการ ปี 2565-2567 โดยมีการวิจัยและพัฒนาในแต่ละชุมชน มี 5 การทดลอง คือ
1 พัฒนาเทคโนโลยีที่เหมาะสมในการผลิตพืชเศรษฐกิจชุมชนเพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้และการเข้าถึงอาหาร
2 พัฒนาต้นแบบการผลิตพืชผสมผสานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียงเพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้และความเพียงพอ ความหลากหลายทางอาหาร
3 พัฒนาต้นแบบการผลิตพืชอินทรีย์เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้และอาหารที่มีคุณภาพและปลอดภัย
4 พัฒนาต้นแบบการผลิตพืชที่ยืดหยุ่นจากการได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ เพื่อสร้างเสถียรภาพด้านรายได้และเสถียรภาพทางอาหาร
5 พัฒนาแพลตฟอร์มนวัตกรรมความมั่นคงทางอาหารในชุมชนแบบมีส่วนร่วม


ผลผลิต (output) ได้ชุดนวัตกรรม องค์ความรู้ หรือเทคโนโลยีใหม่ในการจัดการผลิตพืชเพื่อเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชนนวัตกรรมวิชาการเกษตรที่เหมาะสมกับแต่ละภูมิสังคม 6 ชิ้นหรือชุดเทคโนโลยี จาก 6 ชุมชน และมีเทคโนโลยีเฉพาะเรื่อง ชุมชนละ 5 เรื่อง รวม 30 เรื่อง ในด้านการผลิตพืชเศรษฐกิจชุมชน การผลิตพืชผสมผสานตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง การผลิตพืชปลอดภัย การผลิตพืชที่ยืดหยุ่นต่อการได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ และการพัฒนาแพลตฟอร์มนวัตกรรมความมั่นคงทางอาหารในชุมชนแบบมีส่วนร่วม รวมทั้งได้กระบวนการในการพัฒนาการเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชนนวัตกรรมวิชาการเกษตรที่เหมาะสมกับแต่ละภูมิสังคม 6 กระบวนการ

ผลลัพธ์ (outcome) ชุดนวัตกรรม องค์ความรู้ หรือเทคโนโลยีใหม่ในการจัดการผลิตพืชเพื่อเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชน ได้ถูกนำไปใช้ในทางปฏิบัติ และนำไปใช้ขยายผลต่อยอดจากชุมชนต้นแบบ ไปยังพื้นที่อื่นหรือกลุ่มเป้าหมายอื่น เพื่อการแก้ไขปัญหา หรือยกระดับการพัฒนาอย่างยั่งยืน โดยทำให้เกษตรกรมีรายได้เพิ่มขึ้นอย่างน้อยร้อยละ 15 มีระดับความมั่นคงทางอาหารเพิ่มขึ้นอย่างน้อยร้อยละ 20 และชุมชนมีความสามารถในการจัดการตนเองตามหลักปรัชญาของเศรษฐกิจพอเพียง โดยมีเกษตรกรผู้ได้ประโยชน์ อย่างน้อย 1500 คน

ผลกระทบ (impact) ผลิตภาพการผลิตของภาคเกษตรเพิ่มขึ้น จากการนำเอาองค์ความรู้ เทคโนโลยี และนวัตกรรมด้านการจัดการผลิตพืชเพื่อเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชนไปจัดการกับกลุ่มปัญหาการเกษตรได้อย่างเป็นรูปธรรม รวมทั้งถ่ายทอด และขยายผลการใช้ประโยชน์ให้กลุ่มเป้าหมายและพื้นที่เพื่อสร้างความยั่งยืนในการแก้ปัญหาและการพัฒนา ตามแพลตฟอร์มที่ 2 การวิจัยและสร้างนวัตกรรมเพื่อตอบโจทย์ท้าทายของสังคม โปรแกรมที่ 7 ในประเด็น การเพิ่มเสถียรภาพด้านรายได้และความมั่นคงด้านอาหารของชุมชนนวัตกรรมวิชาการเกษตรที่เหมาะสมกับแต่ละภูมิสังคม 6 ชิ้น จาก 6 ชุมชน รวมทั้งสนองยุทธศาสตร์ชาติระยะ 20 ปี และแนวทางการพัฒนาที่ยั่งยืน (SDGs) การขับเคลื่อนผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ นักวิจัยสังกัดสำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตร (สวพ.) และศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตรจังหวัดเครือข่าย (ศวพ.) ในโครงการวิจัยนี้จะดำเนินการ ใน 5 จังหวัด 6 ชุมชน 6 ทีมวิจัย มีนักวิจัยร่วมวิจัยประมาณ 24 คน จะมีการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ซึ่งการและกันเพื่อนำองค์ความรู้ด้านการวิจัยเชิงพื้นที่ไปใช้ประโยชน์ในการทำงานวิจัย ผู้มีส่วนได้เสียในโครงการวิจัยและการนำผลงานวิจัยไปใช้ประโยชน์ ในชุมชนเกษตรกร กลุ่มเกษตรกร หรือวิสาหกิจชุมชน ใช้ประโยชน์ได้โดยตรงจากการร่วมปฏิบัติงานวิจัยเชิงปฏิบัติการแบบมีส่วนร่วมในการจัดการผลิตพืชเพื่อสร้างเสถียรภาพรายได้และความมั่นคงทางอาหารระดับชุมชน และการถ่ายทอดขยายผลไปสู่เกษตรกรอื่นๆ การประเมินผลกระทบโครงการวิจัย คาดว่าการวิจัยจะสร้างมูลค่าทางเศรษฐกิจไม่น้อยกว่า 1.5 เท่าของงบประมาณวิจัย Return on Investment : ROI ไม่น้อยกว่า 50% ผลกระทบทางสังคมที่เกิดขึ้นจากโครงการวิจัย ได้แก่ คุณภาพชีวิต ความเข้มแข็งของชุมชน กลุ่ม/วิสาหกิจชุมชน เครือข่ายความร่วมมือ ความเข้มแข็งของหน่วยงานท้องถิ่นในการจัดการความมั่นคงทางอาหาร มีมูลค่า Return on Investment : SROI ไม่น้อยกว่า 50%

ผลกระทบทางด้านสิ่งแวดล้อมที่เกิดขึ้นจากโครงการวิจัย ได้แก่ สภาพความอุดมสมบูรณ์ของดิน การเพิ่มพื้นที่สีเขียว การลดภาวะโลกร้อน มีมูลค่า Return on Investment : SROI ไม่น้อยกว่า 50%

หน่วยงานวิจัย สำนักวิจัยและพัฒนาการเกษตรเขตที่ 8 สงขลา ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร สงขลา ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร พัทลุง ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร สตูล ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร ยะลา ศูนย์วิจัยและพัฒนาการเกษตร ปัตตานี

ภาคีเครือข่ายวิจัย (Stakeholders)
ขุมชนเกษตร อบต เทศบาล รพสต โรงเรียน โรงพยาบาล สนง.เกษตรอำเภอ/จังหวัด/เขต ภาคเอกชน สมาพันธ์ ภาคการตลาด ท่องเที่ยว พัฒนาชุมชน หน่วยงานเกษตรต่างๆ พาณิชย์ จังหวัด หน่วยงานกรมวิชาการเกษตร ศอบต สส. อบจ )

ใส่ความเห็น

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s